İslam Azərbaycanda (İslam.Az)

Əməvilər sülaləsinin beşinci xəlifəsi Əbdülməlik ibn Mərvandır. Əməvilər nəslinin iki qolu hakimiyyətdə olmuşdur.

Mərhum Şeyx Səduq “Əmali” kitabında rəvayət edir ki, bir nəfər İmam Zeynül-abidinin (ə) yanına gəldi. İmam onun fikirli olduğunu görüb səbəbini soruşdu. O adam dedi ki, 400 dinar borcum var, ailəm də böyükdür, evə çörək aparmağa pulum yoxdur.

XVI əsrdə yaşamış məşhur din alimlərindən biri də Müqəddəs Ərdəbili idi. Müqəddəs Ərdəbilinin əsl adı Əhməd ibn Mühəmməddir. Gözəl əxlaqına, ehtiyacı olanlara göstərdiyi təmənnasız yardımlara, o cümlədən, kəramətlərinə görə ona “müqəddəs” ləqəbi vermişdilər.

Ümeyr ibn Vəhb Cüməhi Qüreyş soyundan idi, Məkkədə yaşayırdı. Məkkənin əksər sakinləri kimi Ümeyr də Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) Islamı yaymaq uğrunda səylərini puça çıxartmağa çalışır, insanların müsəlman olmalarına maneçilik törədirdi.

Türk mənşəli Qəznəvilər dövlətinin ən qüdrətli hökmdarı, tarixdə ilk dəfə sultan ləqəbi ilə xatırlanan Sultan Mahmud Qəznəvi Hindistan torpaqlarına bir-birinin ardınca on səkkiz dəfə yürüş etmişdi.

Bu gün Indoneziya dünyada müsəlman əhalisinin sayına görə birinci yerdə durur. 250 milyon nəfərdən artıq müsəlman əhalisi olan bu ölkədə Islam dini qılınc və hərb gücünə deyil, tacirlərin vasitəsilə yayılıb.

O, haramlardan çəkinməyə, günah etməməyə çalışırdı. Gündəlik namazlarını qılır, Ramazan ayında oruc tuturdu. Halal yeməklər yeyir, zina etmir, yalan danışmırdı. Xülasə, əsl müsəlman həyatı yaşamağa çalışırdı.

Məşhur Osmanlı sultanı Qanuni Süleymanın zamanında dövlətin sərhədləri xeyli genişlənmiş, hakimiyyət güclənmişdi. Bununla belə, bir gün Qanuni Süleyman öz-özünə düşünür: “Bütün dövlətlərin yüksəlişi olduğu kimi, süqutu da olur.

Cahiliyyə dövründə Ərəbistanda Ümamə adlı ağıllı, tədbirli və bəlağətli bir qadın yaşayırdı. Onun Ünas adlı qızı vardı. Bəni-Kində qəbiləsinin şeyxinin oğlu Haris Ünasa elçi düşdü. Valdieynləri qızın toy tədarükünü görməyə başladılar.

Abbasi xəlifələri Məmunla Mütəsimin zamanında Xorasan valisi Abdullah ibn Tahir idi. Abdullahın atası Tahir və qardaşı Təlhə də vaxtilə Xorasanda valilik etmişdilər. Abdullah xilafətin ən məşhur sərkərdələrindən idi, bir çox təhlükəli qiyamları yatırmağa nail olmuşdu.

Imam Cəfər Sadiq (ə) buyurub: “Qiyamət günündə dörd dəstə adamın halı hamıdan pis olacaq. Birinci dəstədən elə pis üfunət iyi gələcək ki, bütün məhşər əhli bu qoxudan narahat olacaq.

Bir gün Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) Imam Əli ibn Əbu Talibdən (ə) soruşdu: “Ya Əli! Hansını seçərsən: sənə altı yüz min baş sürü bağışlayım, altı yüz min dinar pul verim, yoxsa altı yüz min hikmətli kəlam öyrədim?”.

Imam Mühəmməd Baqirin (ə) səhabələrindən biri o həzrətə dedi: “Ey Peyğəmbərin övladı! Nə zaman ki Sənin hüzuruna gəlirik, qəlbimiz rahatlanır, dünyanı unuduruq, mal-dövlət gözümüzdən düşür. Amma Səndən ayrılıb camaatın arasına qayıdan kimi yenə dünyaya bağlanırıq”.

Dünyada baş verən hər bir hadisə Allahın hikmətinə tabedir. Insan bunların mahiyyətini və faydasını anlamağa bəzən çətinlik çəkir. Çünki bəşər şüuru ilahi hikməti dərk edə bilməz. Biz yalnız Allahın bizə verdiyi şüur çərsivəsində düşünməyə və anlamağa qadirik.

Bir gün Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) Əbu Əyyub Ənsarinin evində səhabələri ilə söhbət edirdi. O həzrətin yanında əyləşmiş Məaz ibn Cəbəl aşağıdakı ayədən söz açıb təfsirini soruşdu:

Iraq valisi Həccac xəvariclə döyüşüb onlardan xeyli adamı əsir tutmuşdu. Xəvaric Islamın ilk əsrində meydana çıxmış və anarxizmi təbliğ etmiş siyasi cərəyan idi.

Bir gün Həzrət Musa Peyğəmbər (ə) Allaha dua edib buyurdu: “Ay Allah! Sən məni öz kəlamına layiq bilmisən (yəni mənimlə danışmısan), məni cənnətə aparacağını vəd etmisən. Bilmək istəyirəm ki, cənnətdə mənim qonşum kim olacaq?”.

Bir ayənin təfsiri

Istər Quran ayələrində və hədislərdə, istər dahilərin kəlamlarında, istərsə də ədəbiyyat və incəsənət nümu¬nələrində dünya ən müxtəlif obrazlarda təsvir edilib.

On nəfər öz aralarında məsləhət edib qərara gəldilər ki, ayrı-ayrılıqda Həzrət Əlinin (ə) yanına gedib ona eyni sualı versinlər. Əgər Əli (ə) hamının sualını eyni cür cavablandırsa, deməli, onun elmi azdır və imamətə layiq deyil.

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) buyurub ki, namaza saymazyanalıq göstərəni Allah 18 əzaba düçar edər. Bu əzabların altısı ona bu dünyada, üçü dünyadan köçəndə, üçü qəbirdə, üçü məhşərdə (qiyamət məhkəməsində), qalan üçü də sırat körpüsünün üzərində verilər.