İslam Azərbaycanda (İslam.Az)

Hörmətli müsəlmanlar!

Ən şərəfli və ən mükəmməl varlıq olan insan bir çox vəzifələrlə mükəlləf edilmişdir. Bu vəzifələrin içində birinci sırada Allaha qarşı, sonra isə ailəmizə qarşı vəzifələrimiz gəlir. Allah insanın və bütün kainatın yaradıcısıdır. Ata-anamız isə dünyaya gəlişimizin səbəbləridir. Canlılar arasında insanın xüsusi bir yeri vardır. Yeni doğulmuş uşaq həyatını davam etdirə bilmək üçün məcburi olan ən təbii ehtiyaclarını belə qarşılamaqda acizdir. Müəyyən bir müddət qayğıya, himayəyə, şəfqətə möhtac olur. Bu uşağa ən yaxşı baxan, onu hər cür çətinliklərə baxmayaraq, öz həyatını təhlükəyə ataraq belə qoruyan və himayə edən yeganə varlıq anadır.

Hörmətli möminlər!

Bildiyimiz kimi, Allah-Təala yaratdığı hər canlı üçün müəyyən bir ömür müddəti təyin etmişdir. Bu müdətin sona çatmasına əcəl deyilir. Hər nə şəkildə olursa olsun, əcəl dediyimiz həmin vaxt gəlib çatanda ölüm hadisəsi baş verir. Hər canlı üçün ölüm anı gec-tez gəlib yetişir və həmin gün bu dünyadakı həyat müddəti başa çatır. Qurani-Kərimdə də buyurulduğu kimi, hər bir canlı ölümü dadacaqdır (Ali-İmran, 185).

(Şəhid Murtəza Mutəhhərinin "İslami elmlərlə tanışlıq" kitabından hissə)

İslam mədəniyyətinin qucağında yaranmış, inkişaf etmiş və təkamül tapmış elmlərdən biri də irfan elmidir. İrfan barəsində iki baxımdan danışmaq və tədqiqat aparmaq olar: ictimai baxımdan və mədəni baxımdan. Arifləri İslam mədəniyyətinin müfəssir (təfsirçi), mühəddis (hədisşünas), fəqih (fiqh alimi), mütəkəllim (kəlam alimi), filosof, ədib, şair və s. təbəqələrindən fərləndirən mühüm bir cəhət vardır. Bu da ondan ibarətdir ki, ariflər mədəni təbəqə kimi mövcud olmaqdan, irfan adlı elm yaratmaqdan, öz sıralarında böyük alimlər yetişdirməkdən və əhəmmiyyətli əsərlər yazmaqdan əlavə, həm də İslam dünyasında özünəməxsus cizgilərə malik ictimai dəstə (firqə) də yaratmışlar.

Hörmətli müsəlmanlar!

Gündəlik həyatımızdan da gördüyümüz kimi, Allahın insanlara bəxş etdiyi nemətlərin sayı-hesabı yoxdur. Bu nemətləri yüksək formada dəyərləndirmək, öz həyatında əks etdirmək möminin ən böyük vəzifəsidir. Nemət üçün şükür пїЅ ona lazım olan qiyməti vermək, lazımi yerində istifadə etmək və onu başqaları üçün də faydalı etməklə mümkün ola bilər.

Hörmətli müsəlmanlar!

Ən şərəfli məxluq olan insanın, yemək, içmək, geyinmək kimi maddi ehtiyacları ilə bərabər iman və ibadət kimi mənəvi ehtiyacları da vardır. Çünki insan Allaha ibadət etmək üçün yaradılmışdır (Zariyat, 5). Uca Allah hər şeyi insan üçün yaratmış və insana saya bilməyəcəyi qədər çox nemət vermişdir. İbadət vəzifəsini icra edə bilməsi, xeyir əməllər işləyə bilməsi, pisliklərdən qoruna bilməsi, beləcə dünya və axirət xoşbəxtliyini təmin edə bilməsi üçün insana ağıl, iradə, vicdan, xeyiri və şəri, doğrunu və yanlışı bir-birindən ayıra bilmək qabiliyyəti vermiş, bununla kifayətlənməmiş, ilk insandan etibarən bələdçi olmaq üçün bəşəriyyətə peyğəmbərlər və kitablar göndərmişdir.

Əziz müsəlmanlar!

Bu həftəki cümə günümüz Novruz bayramı ərəfəsinə təsadüf etdiyi üçün, xütbəmizin mövzusu Novruz bayramı, onun tarixi kökləri və dinimizdəki yeri barəsində olacaq. Bildiyimiz kimi, Azərbaycanda hələ qədim dövrlərdən qeyd olunan bu bayram başqa bir çox xalqlar tərəfindən də yümsək təmtəraqla keçirilir. Fars dilində "yeni gün" mənasına gələn "Novruz" kəlməsi adından da göründüyü kimi yeni ilin, yeni fəslin gəlişini bildirir.

Allaha kamil bir şəkildə iman etməyin təzahürü olan digər bir əxlaqi kefiyyət Uca Yaradana güvənmək - təvəkküldür. Təvəkkül, bir möminin etdiyi işlərdə lazımı tədbirləri gördükdən və əlindən gələn səyi göstərdikdən sonra, ürəyini Allaha bağlaması və Ona güvənib arxalanması deməkdir.
Təvəkkül пїЅ qətiyyən, heç bir iş görmədən "Allaha güvənirəm" deyib tənbəllik etmək mənasına gəlməməlidir. Belə ki, bir dəfə bədəvilərdən biri "Heyvanımı bağlayıb Allaha təvəkkül edim, yoxsa bağlamadan?" ―deyə soruşanda, Rəsulullah (s.ə.s) ona belə cavab vermişdi: "Əvvəlcə bağla, sonra təvəkkül et!" (Tirmizi, Qiyamət, 60).

Hörmətli müsəlmanlar!

İnsana və insan həyatının qorunmasına böyük önəm verən İslam dini insanın mənəvi olduğu kimi, fiziki cəhətdən də sağlam həyat sürməsinə xüsusi diqqət ayırır. İki dünya səadətini hədəf alan dinimiz axirət həyatı üçün çalışan insanın bu dünyasına da fikir verməsini, xəstələndikdə müxtəlif tibbi vasitələrdən istifadə etməsini tövsiyə edir. Bu aspektdən baxdıqda müsəlman alimlərin içərisindən dünyaca məşhur təbiblərin yetişməsi təsadüfi deyildir.

Əziz möminlər!

Bildiyimiz kimi, dünya və axirət səadətini hədəf alan İslam dini cəmiyyətin təməli olan ailəni sevgi və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan bir qurum olaraq görmüşdür. Qurani-Kərimdə bu barədə belə buyurulmuşdur: "Sizin üçün onlarla ünsiyyət edəsiniz deyə, öz cinsinizdən zövcələr xəlq etməsi, aranızda sevgi və mərhəmət yaratması da Onun qüdrət əlamətlərindəndir. Həqiqətən, bunda düşünən bir qövm üçün ibrətlər vardır" (Rum, 21).

Əllamə Təbatəbainin "Əl-Mizan" təfsirindən

Məşhur ruhani alim və arif Əllamə Seyyid Muhəmməd Hüseyn Təbatəbai "Əl-Mizan" təfsirində Qurani-Kərimin müvafiq məzmunlu ayələrini şərh edərkən dəfələrlə irfan və təsəvvuf mövzusuna, bunların İslam dini ilə uyğunluq və ziddiyyətlərinə, irfanda araşdırılan əsas məsələlərin izahına toxunmuş və qənaətbəxş məlumatlar vermişdir.