İslam Azərbaycanda (İslam.Az)

Peyğəmbər və uşaqlar

Bir gün Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) namaz qılmaq üçün məscidə gedirdi. Artıq azan oxunduğu üçün, o həzrət məscidə tələsirdi. Çünki namazı təxirə salmağı xoşlamaz, vaxtın əvvəlində qılmağa çalışardı.

İslam mədəniyyətinin 1400 illik tarixi boyunca bəlkə də Ömər Xəyyam qədər mübahisələrə səbəb olan, haqqında ziddiyyətli fikirlər irəli sürülən ikinci şəxsiyyət tapmaq mümkün deyil. Bəziləri onu az qala ulu Loğman qədər hikmət sahibi, İbn Sina qədər qüdrətli filosof, Biruni qədər bacarıqlı astronom hesab etmişlər.

“Üsuli-Kafi” kitabında İmam Zeynül-abidindən (ə) rəvayət edilir ki, Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) bir gün səhabələri ilə birlikdə səhradan keçirdi. Dəvə sürüsünü otaran bir çobana rast gəldilər.

Dini mənbələrdə böyük İslam alimləri və abidlərin şah və onların vasliləri ilə görüşlərindən tez-tez söz açılır. O zamanlar hakimlər nə qədər zalım olsalar da, cəmiyyətdə, fəqih və hədis alimləri ilə görüşəndə özlərini dindar kimi göstərir, onların məsləhətlərini və moizələrini dinləyirdilər.

Ticarətdə halallıq

İmam Əbu Hənifə maddi cəhətdən imkanlı idi. Ticarət işinə də sərmayə qoyur, şəriklərlə işbirliyi qururdu. Əsasən, parça alveri ilə məşğul olurdu.

Məşhur şair və ədib Əsməi nəql edir ki, ədaləti ilə tanınan Əməvi xəlifəsi Ömər ibn Əbdüləzizin hakimiyyəti zamanı Kufədən Bilal ibn Əbu Bərdə adlı bir nəfər Diməşqə gəlir. Əbu Bərdə Kufədə abid və zahid bir adam kimi tanınırdı; amma sonrakı hadisələr göstərdi ki, özünü bu cür təqdim etməkdə məqsədi varmış.

Axund Xorasani kimi tanınan Ayətullah Mühəmməd Kazim Xorasani XIX əsrin sonu-XX əsrin əvvəllərində Nəcəf dini elmlər mərkəzinin ən məşhur ustadlarından və şiə dünyasının ən ünlü müctəhidlərindən sayılırdı.

Cənnət və cəhənnəm əhlinin vəziyyəti haqqında misala oxşar belə bir rəvayət danışırlar. Deyirlər, bir nəfər dua edib Allaha yalvarır ki, ilahi, mənə bu dünyada cənnəti və cəhənnəmi göstər. Görüm oradakıların vəziyyəti necədir, cənnətin ləzzəti və cəhənnəmin əzabı nədən ibarətdir?

İki yüz il bundan əvvəl yaşamış mərhum müctəhid Şeyx Cəfər Kaşifül-qita o qədər böyük şöhrətə malik idi ki, onu “şeyxi-kəbir” (böyük şeyx) deyə çağırırdılar. Kaşifül-qita kasıbların yardımçısı kimi tanınırdı.

Qum dini elmlər mərkəzinin yaradıcısı mərhum Ayətullahül-üzma Şeyx Əbdülkərim Hairinin xidmətçisi Şeyx Əli rəvayət edir ki, soyuq bir qış gecəsində qapı döyüldü. Ağa içəri otaqda yatmışdı. Mən durub qapını açdım, gördüm ki, soyuqdan büzüşmüş bir qadın qapıda durub.

Keçmiş zamanlarda bir daşyonan yaşayırdı. Səhərdən-axşama kimi dağın ətəyindəki daş karxanasında işləyir, alnının təri ilə dolanırdı. Bir gün küçədə öz nökərlərinin əhatəsində, yaraşıqlı atın belində gəzən bir tacir gördü.

Əgər atanın qəlbini qırsan...

Məşhur övliyalardan və alimlərdən olan Həsəni-Bəsri həcc mövsümündə Kəbənin ətrafında təvaf edirdi. Bu zaman çiynində zənbil daşıyan bir nəfəri gördü.

Deyirlər ki, Harun ər-Rəşidin Bağdaddakı sarayının bağçasında rəngbərəng, növbənöv güllər var imiş. Dünyanın hər nöqtəsindən ən gözəl çiçəklərin toxumunu gətirib bu bağçada əkmişdilər. Amma çiçəklərdən birini xəlifə xüsusi sevirdi.

Bizə sahib çıxarlar

Məşhur təsəvvüf xadimi, Misir övliyalarından olan Fəxrül-Farisidən bir gün tələbəsi soruşur: “Mən cəhənnəmdən çox qorxuram. Həmişə bunun fikrindəyəm ki, görəsən, cəhənnəm əzabından qurtula biləcəyəmmi?”

Atalar misalıdır: “Adamı əyin-başına görə qarşılayıb, ağlına görə yola salırlar”. Təəssüf ki, dünyanın yazılmamış qanunlarından biri də budur: Insanı çox vaxt var-dövlətinə, vəzifəsinə, hətta əynindəki paltarın, mindiyi maşının, yaşadığı evin qiymətinə görə dəyərləndirirlər.

Keçmiş kitablarda məhşur övliya və ariflərin həyatından maraqlı, tərbiyəvi xarakter daşıyan əhvalatlara tez-tez rast gəlinir. Məşhur övliyalardan olmuş Malik ibn Dinarın həyatında baş vermiş, Dr. Ənvər Örənin “Evliyalar Ansiklopedisi”ndə əks olan bir qissəni də sizə təqdim edirik.

Qeyb aləmi Allahın ixtiyarındadır və qeybi bilmək mütləq mənada yalnız Allaha xasdır. Qurani-kərimdə buyurulur: “Qeyb ancaq Allaha məxsusdur” (Yunus, 20; həmçinin Nəml, 65; Ənam, 59).

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) vəfatından cəmi yüz il keçirdi. Bu müddət ərzində İslam artıq çox uzaq məmləkətlərə yayılmışdı. Mərkəzi və Orta Asiya torpaqları da müsəlmanlar tərəfindən fəth edilmişdi. Xorasan vilayətinin mərkəzi olan Mərv şəhərində məhkəmə işlərini bir qazı idarə edirdi.

Mikro-avtobusun gənc sürücüsü fit çala-çala yavaşca sükanı döyəcləyirdi. Kefi kök idi. Kənddəki fermerlərdən biri öz bağından yığdığı almaları şəhərə aparıb bazara təhvil verməyi ona tapşırmışdı. Alma dolu yeşiklər səliqə ilə avtobusun arxa hissəsində üst-üstə yığılmışdı.

Gərək çayın suyu ilə təbərrük edəydin

Öz zəmanəsinin ən böyük müctəhidi sayılan Şeyx Mürtəza Ənsarinin müasirlərindən biri dini məzmunlu bir kitab yazıb, rəy almaq üçün əlyazmanı ona təqdim edir.