İslam Azərbaycanda (İslam.Az)

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) buyurub:

“Az yeyən şəxsin mədəsi sağlam qalar və o, qəlb təmizliyi qazanar. Çox yeyən şəxsin mədəsi isə xəstə olar və qəlbi bərkiyər”.

“Allah yanında yalnız o kəslərin tövbəsi qəbul olunar ki, onlar nadanlıq ucundan pis bir iş gördükdən sonra dərhal tövbə edərlər.

Dəniz sahilində yerləşən bir kəndin əhalisi balıqçılıqla dolanırdı. Kəndin kişiləri günaşırı qayıqlara minib dənizə çıxır, balıq tutub qayıdırdılar. Balığın bir hissəsini özləri yeyib, qalanını da şəhərdə satırdılar.

Namazda dükanın hesabını edən təcir

Bir gün məsciddə camaatla işa namazı qılınırmış. İmam-camaat namazın sonuna yaxın səcdədən qalxanda rükətlərin sayında şəkkə düşür.

Ata evlənməyə hazırlaşan oğluna ailə həyatının əsas qaydalarını öyrətmək qərarına gəlir. Oğlunu çağırıb deyir: “İstəyirəm sənə evlilik həyatının astanasında bir dərs verim. Amma bu dərsi mətbəxdə keçməyimizi istəyirəm”.

“Mömin üç xasiyyətə möhtacdır (yəni mömində bu üç xasiyyət olmalıdır): Allah-təaladan yardım, öz içindən moizəçi (vicdan) və ona nəsihət edən adamın sözünü qəbul etmək bacarığı”.

“Adəm oğlu ömrünün son gününü başa vurub, axirətin ilk gününə qədəm qoyanda (yəni öləndə) mal-dövləti, övladları və etdiyi xeyir əməllər onun gözünün qabağında canlanar.

Quranda və məsumların hədislərində dönə-dönə vurğulanan və üzərində ən çox təkid edilən mövzulardan biri də təvəkkül məsələsidir.

“(Ya Rəsulum!) Sənə əmr edildiyi kimi, düz yolda ol. Səninlə birlikdə iman gətirənlər (tövbə edib ardınca gedənlər) də düz yolda olsunlar. Həddi aşmayın, çünki O sizin nə etdiklərinizi görəndir!” (Hud, 122).

Bəzən insanlar ətrafda gördükləri canlı və cansız varlıqları, baş verən hadisələri izləyəndən sonra bunun lazımsız və faydasız, hətta ziyanlı olduğunu düşünürlər.

“Yer üzündə yaşayan elə bir canlı yoxdur ki, Allah onun ruzisini verməsin. Allah onların sığınacaqlarını da, əmanət qoyulacaq yerlərini də bilir. Bunların hamısı açıq-aşkar kitabdadır (lövhi-məhfuzdadır)” (Hud, 6).

İslam əxlaqında mühüm sayılan keyfiyyətlərdən biri də tədbirli və uzaqgörən olmaq, atalar demişkən, “yüz ölçüb, bir biçmək”dir.

Azərbaycan xalqının fəxri olan Molla Məhəmməd Füzuli demək olar, bütün ömrünü İraqda, Hillə və Kərbəla şəhərlərində yaşamışdır. Məqsədimiz bu böyük şəxsiyyətin ədəbi fəaliyyəti barədə yazmaq deyil. Bu məqalədə yalnız Füzulinin Kərbəla sevgisi və bu sevginin həm sağlığında, həm də vəfatından sonrakı təzahürü haqqında yazacağıq.

Füzulinin böyüklüyü ondadır ki, bütün müsəlman xalqları onu sevir. Həm azərbaycanlılar, həm türkmənlər, həm ərəblər, həm türklər, həm də farslar şairi sevir, özününkü bilirlər. Füzuliyə sevgi üzündən onun haqqında bəzən həqiqətə uyğun olmayan əfsanələr də qoşmuşlar. Belə əfsanələrdən biri “Füzuli arxı” barəsindədir.

Bir nəfərin iri soğan sahəsi vardı. Ailəsi ilə birlikdə soğan əkib-becərir, satıb pulu ilə dolanırdı. Qonşusu onun xeyir-bərəkətinə həsəd aparırdı. İşləməyib tüfeyli halda yaşayan qonşusu asan yolla pul qazanmaq arzusunda idi. Nəhayət, qərara gəlir ki, gecə vaxtı qonşunun əkin sahəsinə getsin, soğanları oğurlayıb aparsın.

İmam Zeynül-abidin (ə) günahların barəsində belə buyurmuşdur:

Qurani-Kərimdə Allah-Təala buyurur: “Yeyin-için, lakin israf etməyin! Allah israf edənləri sevməz” (Əraf, 31). Rəvayət edirlər ki, keçmiş zamanlarda bir müsəlman alimlə xristian təbibin elmi mübahisəsi baş verir.

Namazda Qurani-Kərimin surələrini və ümumiyyətlə namazın sözlərini ana dilində oxumaq çağırışları XX əsrdə xüsusilə şiddətlənmişdir. Müsəlman coğrafiyasının fərqli nöqtələrində - həm ərəb ölkələrində, həm Türkiyədə, həm də İranda bu nəzəriyyənin ardıcılları ciddi-cəhdlə çalışmışlar.

İkinci hissə

(İmam Zeynülabidinin (ə) səhabəsi Səid ibn Cübeyr)