Son günlərdə Suriyada və ona yaxın olan bölgədə baş verən bəzi hadisələr vəziyyətin hansı istiqamətə doğru yönəldiyini, daha doğrusu, yönəldildiyini göstərməyə başladı. Son onilliklər boyunca bəzi müsəlman ölkələrində izlədiyimiz ssenarinin Suriyaya tətbiqi planının üzərindən deyəsən, pərdəni götürmək qərarına gəldilər.

Vaxtilə tanıdığımız qüvvələr bəzi müsəlman ölkələrinə soxulmaq istəyəndə də əvvəlcə səhnədə “mücahid”, “vəhhabi”, “sələfi”, “taliban” və sairə adlar altında saqqallı, silahlı, Allahü əkbərli şəxslər peyda oldular. Elan edildi ki, buranın xalqı azadlıq istəyir, öz hüququnu tələb edir, öz müqəddəratını həll etməyə qərarlıdır, amma mücahidlər onlara imkan vermirlər. Ölkədə məzhəb, əqidə, dini qarşıdurması yaradılır, sadə müsəlmanların qanları tökülürdü. Nəhayət, beynəlxalq “sülhsevər” qüvvələr məsələyə müdaxilə etməyin vaxtı çatdığını görüb, bu ölkələri və dinc əhalini “vəhşilərdən” xilas etmək missiyasını öz üzərlərinə götürdülər. Sonrakı hadisələr isə göz qabağındadır. Bu da göz qabağındadır ki, kənar müdaxilədən sonra bu ölkələrin heç birində sülh və əmin-amanlıq bərpa edilmədi, dini zəmində düşmənçiliyin, məzhəb qırğınının, radikallığın və vəhhabiliyin kökü kəsilmədi. İraqda bu gün də bəziləri cənnətə düşmək arzusu ilə məscidləri partladırlar. Nə Liviyada, nə Misirdə, nə də başıbəlalı Əfqanıstanda vəhhabi və sələfi qruplaşmaları zəifləmədilər, əksinə, daha da gücləndirilib başqa bölgələrdə də istifadə edilməyə başladılar.

Suriyada da eyni ssenari oynanmağa başladı. Qərb KİV-nin təqdimatına görə, əvvəlcə xalq öz azadlığını tələb edirdi. Deyirdilər Bəşər Əsəd camaatı bezdirib, sadə insanlar ələ silah götürüb hakimiyyəti devirmək istəyirlər. Amma sonra bu “sadə xalq” pərdəsi altında gizlənən bəzi qüvvələrin qəddarlıqda heç də iqtidardan geri qalmadığı aydın oldu. Bir neçə ay bundan əvvəl isə tamaşanın əsas qəhrəmanları – vəhhabilər səhnəyə çıxarıldı. Əvvəlcə məscidləri yandırıb Allaha həmd edən, daha sonra Suriya və İordaniyadakı müqəddəs ziyarətgahları – Hücrün, Cəfəri-Təyyarın məqbərələrini dağıdan, daha sonra hətta Zeynəbi-kübranın və Rüqəyyənin pak hərəmlərini yerlə-yeksan edəcəkləri ilə dünyanı hədələyən qüvvələr.

Təbii ki, xarizmatik xarakterli liderin məhvindən və ya zəifləməsindən sonra “dərə xəlvət, tülkü bəy” prinsipinə əsasən müxtəlif qüvvələrin səhnəyə çıxmasını təbii saymaq da olardı. Səddam Hüseyn, Müammər Qazzafi, Hüsni Mübarək, indi də Bəşər Əsəd öz gücünü itirəndən sonra vəhhabilər özlərinə geniş meydan qazandılar. Amma bu ölkələrə Qərbin təcavüzündən sonra terrorçuluğun və sələfi əqidəsinin nəinki kökünün kəsilmədiyini, əksinə, bütün çalarları ilə daha parlaq görünməyə başladığını nəzərə alsaq, bu prosesi təsadüfi saymamağın daha düzgün olduğunu düşünməliyik.

Əlbəttə, hər şey Allahın əlindədir. Sabah hadisələrin hansı məcraya yönələcəyini heç kim dəqiq söyləyə bilməz. Amma indiyə kimi oynanmış ssenarilərin təcrübəsinə əsaslansaq, “sülhsevər qüvvələrin” Suriya əhalisini terrorçulardan “xilas etmək” üçün təcili hərbi müdaxiləyə başlayacağını təxmin etmək daha düzgün olar. Bura kifayət qədər həssas bölgədir, tarix boyunca, Müaviyənin zamanından bəri həssas bölgə olub. Burada şiə icması da yaşayır, ələvilər də, sünnilər də. Vəziyyətə yeni “kolorit” qatmaq üçün bircə vəhhabilərin yeri çatışmırdı, onlar da peyda oldular. Bu dəfə də Qərb, müsəlmanları elə müsəlmanların əli ilə vurmaq və öz müdaxiləsinə haqq qazandırmaq imkanını əldə etmək üzrədir. Bu imkanı ona verənlər isə həmişəki kimi savab etdiklərini, müsəlman ümmətinin islahı uğrunda çalışdıqlarını, bidəti məhv etdiklərini və savab qazandıqlarını düşünürlər. Amma məncə, bu qüvvələr həqiqətən hökümətə qarşı döyüşürlərsə, Həzrət Zeynəbin məqbərəsini məhv etməkdənsə, Hücr ibn Ədiyyin cəsədini qəbirdən çıxarmaqdansa, Bəşər Əsədin atası Hafiz Əsədin məzarını dağıtsaydılar, daha təbii addım atmış olardılar. Onda sübut olardı ki, “dava yorğan davası deyil”.