Qədir-Xum hədisi ilə bağlı maraqlı hadisələrdən biri də məşhur alim Şeyx Müfidin zamanında baş vermişdir. Şeyx Müfid kiçik yaşlarından etibarən elm öyrənməyə başlamışdı. O, xüsusilə, kəlam və məntiq elmlərinə maraq göstərirdi.

Məhz bunun sayəsində sonralar öz dövrünün böyük alimləri ilə elmi mübahisələr aparır və hamısından qalib çıxırdı. Şeyx Müfidin cədəl (elmi mübahisə) sahəsində müstəsna bacarığını hətta onun düşmənləri belə, etiraf edirdilər. Alimin müasiri olan və məzhəb təəssübü ilə tanınan Xətib Bağdadi deyirmiş ki, əgər Müfid taxta çubuğun qızıl olduğunu sübut etməyi qarşısına məqsəd qoysa, bunu edə bilər!

Müfid ilk təhsilini Bağdadda Əbu Abdullah Cəl adlı alimin yanında alır. Qeyd edək ki, Müfidin zamanında Bağdadda Büveyhilər sülaləsi hakimiyyət sürürdü. Büveyhilər zeydi əqidəsində idilər, buna görə də cəfəri məzhəbi ilə nisbətən mülayim davranırdılar. Həmin dövrdə Bağdadda mötəzili əqidəsi geniş yayılmışdı və böyük mötəzili alimləri burada yaşayırdılar. Mötəzililər bəzi məsələlərdə şiələrə yaxın idilər, ona görə də bir çox şiə alimləri ilk təhsili mötəzili ustadlardan alırdı.

Bir müddətdən sonra Əbu Abdullah Cəl başa düşür ki, artıq bu istedadlı şagirdə öyrədəsi biliyi qalmayıb. Onu özündən daha üstün bir mötəzili alimin – Əli ibn İsa Rummaninin yanına göndərir.

Müfid özünü tanıtdırmadan Rummaninin dərs dediyi yerə gəlir. İçəri girəndə otağın şagirdlərlə dolu olduğunu görür. Yer tapa bilmədiyindən, başmaq çıxarılan yerdə oturur və dərsə qulaq asmağa başlayır.

Bu arada Bəsrədən gəlmiş bir nəfər Rummaniyə belə bir sual verir: “Sizin Qədir-Xüm hədisi barədə fikriniz nədir? Şiələr bu hədisə istinad edərək, Peyğəmbərdən sonra məhz Əli ibn Əbu Talibin (ə) xəlifə olduğunu söyləyirlər”. Rummani cavab verir: “Biz də Qurandakı mağara ayəsinə (Tövbə, 40; hicrət zamanı Əbu Bəkrin Peyğəmbərlə birlikdə mağarada olması haqqındakı ayə) istinad edib, Əbu Bəkrin xəlifəliyinə inanırıq. Mağara ayəsi dirayətdir, Qədir-Xüm hədisi isə rəvayət. Dirayət rəvayətdən daha üstündür”. (Qəti sübutu olan məsələyə dirayət deyirlər. Məsələn, inkarolunaz dəlillə təsdiq edilən və ya hamıya məlum olan real hadisə dirayə sayılır. Burada Quran ayəsi dirayə, hədis isə rəvayət hesab edilir və ayə hədisdən üstün sayılır).

Şeyx Müfid heç nə demədən, Rummaninin cavabını vermək üçün fürsət gözləyir. Üstündən bir müddət keçəndən sonra o, alimdən soruşur: “Ya şeyx! Sizin fikrinizcə, öz zəmanəsinin ədalətli imamına qarşı üsyan edən şəxsin hökmü nədir?” Rummani əvvəlcə: “kafirdir” deyir, sonra səhvini düzəldir: “fasiqdir” (yəni günahkardır). Müfid sualına davam edir: “Əli ibn Əbu Talibi (ə) zəmanəsinin adil imamı sayırsınızmı?” Rummani təsdiq edir: “Bəli, o, itaəti vacib olan imam idi”. Müfid soruşur: “Elə isə, cənnətlə müjdələnmiş səhabələr Təlhə və Zübeyr fasiq idilər ki, imamın əleyhinə üsyan qaldırmış və onunla döyüşmüşdülər?” Rummani çıxış yolunu bu sözdə görür: “Doğrudur, onlar Cəməl savaşına qatıldılar, amma sonra peşman olub tövbə etdilər”. Müfid son sözünü deyir: “Onların Cəməl savaında iştirakı dirayətdir, sonradan tövbə etmələri barədə məlumat isə rəvayətdir. Özünüz buyurdunuz ki, dirayət rəvayətdən üstündür!”

Rummani bu məntiqin qarşısında cavab verə bilmir, Müfidin adını və kimlərdən dərs aldığını soruşur. Sonra bir məktub yazıb ona verir və tapşırır ki, məktubu öz müəllimi Əbu Abdullah Cələ təqdim etsin. Müfid məktubu gətirib müəlliminə verir. Müəllim kağızı oxuyub gülümsəyir və deyir: “Rummani aranızda olan söhbəti mənə yazıb və sənin bu mübahisədə qalib gəldiyini bildirir. O, həm də sənə “müfid”, yəni “faydalı, öz elmi ilə başqalarına xeyir verən” ləqəbini verib”. Deyirlər ki, bu hadisədən sonra Şeyx Müfid bu ləqəblə məşhurlaşır.

Əlbəttə, Şeyx Müfidə bu ləqəbin 12-ci İmam tərəfindən verildiyi və o həzrət tərəfindən Müfidə ünvanlanmış məktubun “lil-əxxis-sədid, vəliyyir-rəşid, əş-şeyxil-müfid” (öz yolunda möhkəm olan qardaşa, rəşadətli dosta və fayda yetirən şeyxə) müraciəti ilə başladığı barədə də məlumatlar vardır.