İslam Azərbaycanda (İslam.Az)

Qurani-kərimdə buyurulur: “Həqiqətən, Allah və Onun mələkləri Peyğəmbərə salavat göndərirlər. Ey iman gətirənlər! Siz də Ona salavat göndərib, layiqincə salamlaym!” (Əhzab, 56).

Tarix kitablarında miladi IX əsrdə yaşamış böyük hədis alimi, “Məhasin” kitabının müəllifi Əhməd Bərqinin başına gələn belə bir maraqlı hadisə təsvir edilib.

XIX əsrdə İranda Molla Hadi Səbzəvari adlı böyük bir alim yaşayırdı. Hikmət və fəlsəfə elmlərində dərin savada, irfanda uca məqama sahib idi. Onun kəşfü-kəramətləri, insanı heyrətdə qoyan qeyri-adi əməlləri barədə çoxlu rəvayətlər var.

Öz dövrünün böyük ariflərindən olan Mirzə Cavad ağa Mələki Təbrizi irfan aləminə qədəm basdığı günləri belə xatırlayırdı:

Mirzə Cavad ağa Nəcəf şəhərində iki il böyük arif Molla Hüseynqulu Həmədaninin tələbəsi olur, ondan seyrü-süluk yolunun qaydalarını öyrənməyə çalışır.

“İnsanların ən möhkəmi cahil adamlarla ünsiyyətdən qaçan şəxsdir”.

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s).

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbərin (s) Yəsribə (Mədinəyə) hicrəti ərəfəsində şəhərdə Ümmi-Süleym adlı bir qadın yaşayırdı. Ümmi-Süleym Xəzrəc qəbiləsinin Bəni-Nəccar soyundan olan Malik adlı öz qohumuna ərə getmişdi.

Xalq dilində bəzi deyimlər var: “Filankəs mələk kimi təmizdir”, “filankəs elə bil insan deyil, mələkdir”, “mələk kimi adamdır” və s. Düşüncəmizdə, dilimizdə mələk ülviliyin, paklığın, məsumluğun rəmzi sayılır.

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) buyurub:

“Hər kim elmləri öyrənib hifz etmək istəyirsə, gərək bu beş xüsusiyyətə sahib olsun:

Bir nəfər öz əməllərini riyadan heç cür təmizləyə bilmirdi. Bütün ibadətlərini, savab işlərini qeyri-səmimi şəkildə, ya kiminsə xoşuna gəlmək, ya mənfəət əldə etmək, ya da camaatın gözündə hörmət qazanmaq naminə edirdi.

“Ya danışıb öyrədən alim ol, ya da eşitdiyinə əməl edən dinləyici. Bunlardan savayı üçüncüsü olma!” (İmam Əli).

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlki ümmətlərə vacib edildiyi kimi, sizə də vacib edildi ki, bəlkə təqvalı olasınız” (Bəqərə, 183).

Orucu batil edən əməllərin sayı, növü və incəlikləri müxtəlif İslam məzhəbləri baxımından fərqli şəkillərdə izah edilir. Bunların arasında ümumi cəhətlər çox olduğu kimi, bəzi fərqliliklər də vardır.

Cəhənnəmin yolları və mərtəbələri çoxdur. Hər bir günahkar öz pis əməllərinin dərəcəsinə uyğun olaraq cəzaya düçar ediləcək.

Bu mübarək Ramazan günlərində hər kəsin – hətta üzürlü ya üzürsüz oruc tuta bilməyənlərin belə - məqsədi və məramı Allahın razılığını qazanmaq, Onun məhəbbətinə səbəb olan xeyir əməlləri etmək, günahlardan çəkinməkdir.

Məşhur rus sərkərdəsi Suvorova aid edilən bir kəlam var: “General olmaq istəməyən əsgər pis əsgərdir”. Buna oxşar bir ifadəni Napoleon da demişdir: “Hər bir fransız əsgəri öz çantasında Fransanın marşal çubuğunu gəzdirir”.

Canlarının, mallarının, əqidə azadlıqlarının və adət-ənənələrinin qorunması müqabilində əhli-kitabdan alınan illik vergiyə cizyə deyilir. Ərəb dilində “cəza” (əvəz) sözündən törəmişdir.

Ramazan ayının bir çox müstəhəb (savabı çox olan, amma vacib olmayan) əməlləri var ki, onların da bəzilərini bu məqalədə dəyərli oxucularımızın nəzərinə çatdırırıq.

"Ey iman gətirənlər! Çox zənnə-gümana qapılmaqdan çəkinin! Şübhəsiz ki, zənnin bəzisi günahdır".

(Hücurat, 12).

Böyük fateh İsgəndər Çin üzərinə qoşun çəkir. Qoşun ölkənin paytaxtının kənarında düşərgə salıb hücum əmri gözləməyə başlayır. Gecə şəhər tərəfdən bir nəfər yunanların düşərgəsinə gəlib deyir ki, mən Çin hökmdarından xəbər gətirmişəm, mütləq İsgəndərlə təklikdə görüşməliyəm.

Deyirlər ki, bir gün bir nəfər məşhur filosof Sokratın yanına gəlib deyir: “Sənin dost saydığın filankəsin haqqında bəzi şeylər eşitmişəm. İstəyirəm bunları sənə xəbər verim ki, dostunu yaxşı tanıyasan”.