İslam Azərbaycanda (İslam.Az)

Tövhid inancı İslam dininin əsasını təşkil edir. Əgər İslamı ağaca bənzətsək, tövhid bu ağacın gövdəsi misalındadır. Çünki tövhidi qəbul etmədən, nə üsuli-dinin, nə də fürui-dinin heç bir maddəsini qəbul etmək mümkün deyil.

Böyük müsəlman alimləri həmişə mövhumatla barışmaz mövqedə durmuş, xurafatla mübarizənin ön cəbhəsində yer almışlar. XX əsrin ən məşhur mərceyi-təqlidlərindən olan mərhum Ayətullahül-üzma Seyyid Hüseyn Birucerdi bu istiqamətdə ardıcıl fəaliyyət göstərir, xurafatla mübarizədə öz nüfuzuna arxalanaraq ən ciddi addımlardan belə, çəkinmirdi.

Məşhur dua kitablarından sayılan “Misbahül-Kəfəmi”də yazılıb ki, İmam Cəfər Sadiqdən (ə) soruşdular: “Müsəlmanlar üçün iki bayramdan (Fitr və Qurban bayramlarından) başqa bayram varmı?”.

Yaxın günlərdə böyük Şərq şairi, “lisanül-qeyb” (qeybin dili) ləqəbli Hafiz Şirazi ilə bağlı bir məsələ gündəmə gətirilmişdi. Söhbət Hafizin divanının birinci qəzəlinin ilk misrasının Kərbəla canisi Yeziddən iqtibas edilməsindən gedirdi.

İslamda elm və bilik əldə etməyə nə qədər təkid edilsə də, bu elmin faydalı və gərəkli olması da bir o qədər zəruri sayılıb. İnsanlığa zərər vuran, sağlamlığa ziyan yetirən, əxlaqsızlığa və fəsada yol açan, dini dəyərlərə zidd olan bilikləri öyrənmək birmənalı olaraq haramdır.

Məşhur təsəvvüf xadimi və şair Fəridəddin Əttar böyük sufilərin həyatından bəhs edən “Təzkirətül-övliya” kitabında Şeyx Əhməd Hərb adlı övliya haqqında söhbət açaraq yazır:

Əbu Bəkr Mühəmməd ibn Zəkəriyya ər-Razi (865-925) orta əsrlərin ən məşhur müsəlman təbib və filosoflarından sayılır. O, ilk dəfə heyvan bağırsağından cərrahi əməliyyatlar zamanı tikiş ipi kimi istifadə etmiş, gözdə katarakta əməliyyatının təsvirini vermiş, civə məlhəmi ilə müalicə üsulunu təklif etmişdir.

Zilhiccə ayının ilk ongünlüyü çox müqəddəs və mübarək sayılır. Məsumlarımız bu ayın əvvəlindən Qurban bayramına kimi keçən on günü dua və ibadət içində yaşamağı tövsiyə edirdilər. Təsadüfi deyil ki, bu ongünlük Qurani-kərimdə “əyyami-məlumat” (məlum günlər) adı ilə xatırlanıb (Həcc surəsi, 28-ci ayə).

Ağıllı insan ətrafdakı hər şeyə ibrət gözü ilə baxmağı bacarmalıdır. Bəzən qarşılaşdığımız adamlar öz sözləri və hərəkətləri ilə bizə nümunə olduqları kimi, bəzən də əhəmiyyətsiz görünən bir əşya sadəcə olaraq öz varlığı ilə bizə ibrət verə bilər.

Məzhəblər arası yaxınlaşma prosesinə yardım edən, təəssüb və düşmənçiliyi aradan qaldırmağa çalışan böyük alimlərdən biri də ХIХ əsrin sonlarında yaşamış məşhur “tənbəki fətvası”nın müəllifi mərhum Ayətullahül-üzma Mirzə Mühəmməd Həsən Şirazi idi (ona qısaca olaraq “Mirzayi-Şirazi” deyirlər).

Məşhur alim İbn Cövzi “Səfvətüs-səfvə” kitabında tarixçi Təbərinin dilindən maraqlı bir hadisə nəql edir. Bu hadisə hicri 240-cı (təqribən miladi 855-ci) ildə Məkkədə baş vermişdi, o zaman Təbərinin 16 yaşı vardı.

Dini ədəbiyyatda Allah-təalanın verdiyi işarələrlə insanın haqq yolu tapmasını hidayət adlandırırlar. Ərəb dilindən tərcümədə “bələdçilik etmək, yol göstərmək” mənalarını verir.

Dünən, 11 zilqədə - 18 sentyabr səkkizinci İmam Əli Rzanın (ə) mübarək mövlud günü idi. Bu münasibətlə İmamın hədislərindən bəzi nümunələri diqqətinizə təqdim edirik.

Yeni dərs ili başladı. Şagird və tələbələrin təhsilə maraq və sevgisini artırmaq üçün, onlara nümunə olsun deyə, böyük alimlərin elmə münasibəti barədə bəzi misalları diqqətinizə çatdırmaq qərarına gəldik.

Deyirlər ki, Bəhlul Danəndə boş vaxtlarında çay kənarına gəlib, orada gildən evcik düzəldərdi.  Bir gün Harun ər-Rəşidin xanımı Zibeydənin yolu çay sahilinə düşür.

Bir gün məşhur səhabə Əbu Dərda özünə köynək almaq üçün bazara gedirdi. Yolda rastına Əbuzər Ğifari çıxır. Əbuzər Əbu Dərdanın hara getdiyini soruşur.

Məsuliyyətli (mükəlləf) insanın öhdəsinə düşən əmr və qadağanlara münasibətdə daşıdığı vəzifələri öyrənən elm fiqh adlanır. Ərəb dilindən tərcüməsi «bir məsələni bütün dərinliyi ilə araşdırmaq, öyrənib-bilmək» mənasını verir.

“Başqasından nə isə istəməkdən çəkin! Çünki bu iş dünyada zəlilliyə səbəb olar, ardınca fəqirlik gətirər, qiyamətdə isə uzun-uzadı sorğu-sualla nəticələnər”.

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s).

Əraf cənnətlə cəhənnəm arasında uca divar şəklində maneə kimi təsəvvür edilir. Cənnət və cəhənnəm əhli bu divarın arxasından bir-birini görməyəcək, amma bir-birinin səsini eşidə biləcək (həyət qonşuları kimi).

“Ata-anaya yaxşılıq etmək namazdan, orucdan, həccdən, ümrədən və Allah yolunda cihad etməkdən daha fəzilətlidir”.

Mühəmməd Peyğəmbər (s).