Son zamanlar bəziləri ağıl sözünü dırnağa almağa başlayıblar. Bunun iki səbəbi ola bilər: belələri ya sonsuz təkəbbürə qapılıb ətrafdakıları, əsasən də onlarla həmfikir olmayanları ağılsız, özlərini isə ən azından onlardan ağıllı hesab edirlər, ya da ki, ağılı özlərinə yad element bilib bu cür bəzəyirlər. Yaxşısını Allah bilir. Mən bu sözü həmişə dırnaqsız yazmışam. Bu dəfə də ənənəni pozmayacam.

Bəzən ağılla savadı səhv salırlar. Ağıl isə tamamilə başqa bir şeydir. Məsələn, Peyğəmbərlə (s) söhbət zamanı əlini cəhrədən çəkərək Allahın varlığını sübuta yetirməyə çalışan qarı ağıl sahibi idi. O, təfəkkür edərək özü üçün Böyük, Möhtəşəm Varlığın mövcudluğnu qətiləşdirmişdi. Bu – ağıldır, ağılın nişanəsidir. Həmən o ağıl ki, nədənsə cəmiyyətimizin dini kəsimində getdikcə cılızlaşır, lazımsız bir atribut kimi qələmə verilir. Amma nahaq. Hərdən Allahın bəxş etdiyi beyin hüceyrələrini zərrə qədər işə saldıqda bir çox məsələlər açıq kitab kimi qarşımızda vərəqlənir. Məsələn, kimsə “Bismillah de, divara kəllə vur, inşallah divar param-parça olacaq” deyirsə, əvvəlcə Allahın bədənimizin zirvəsində qərar verdiyi beyinə heç olmasa bir şans vermək lazımdır (Ən azından hansı səbəblər üzündən Tanrının beyini qarın nahiyəsində və yaxud başqa yerdə deyil, məhz ən yuxarı nöqtədə yerləşdirməsi bir agahlıq gətirməlidir). Hacı Şahin Həsənli moizələrinin birində dediyi kimi, İslamda heç bir şey ağıla zidd deyil. Amma divara kəllə vurmaq – ziddir. Nəinki İslama, ümumiyyətlə, Allahın qanunlarına. Deyərdim ki, bu hətta Allahın qanunlarına bir hörmətsizlikdir, həqarətdir. Tanrı divara divar xüsusiyyətlərini bəxş edib. Onu başla yarmaq fikrinə düşən haqqında nə deyəsən? Bu binəva Tanrının ona bəxş etdiyi bu üzvün (baş) əsl təyinatı barəsində ən azından bixəbərdir. Odur ki, ağıl “get divara kəllə vur” göstərişini eşidəndə sahibinə mütləq “dur!” komandasını verməlidir. Yox, vermirsə...

Yaxud, başqa bir misal. Cümə günü Nardarandan gələrək “Şeyx zəng edib deyib ki, qurban olum, eləməyin, yalvarıb, deyib hamını buraxdıracam, qorxurlar e bizdən” söyləyən bir qardaşımı dinlədikdə ağıl belə bir hadisənin mümkünsüzlüyü barədə fəryad edir. Amma kimsə bu şayiəyə “xod verib”. Ağıl isə dırnaq arasında qaldığından, hər tərəfdən sıxışdırılaraq boğulduğundan səsini sahiblərinə çatdıra bilmir. Çatdırsa idi, bəlkə də deyərdi: “Ey Allahın təqdiri ilə məni başında gəzdirib həbsə salan sahibim! Düzdür, bura Azərbaycandır. Burda hər şey ola bilər. Araz Abdullayev avtomobili ilə adam vurub öldürəndən cəmi bir neçə gün sonra həbsxanada deyil, futbol meydanında görünür, çempionatın oyununa çıxır. Olur belə şeylər. 1-2 dustağın buraxılması da başadüşüləndir. Amma 74 nəfərin şeyx tərəfindən azad olunması AĞILA ziddir! Şeyx bu işdə kiməsə ağız aça bilər, xahiş edə bilər, amma şeyx orta əsrin feodalı deyil ki, 1 anın içində qazamatdakıların hamısını evlərinə göndərsin”. Ağıl susdu. Elə mən də. Çünki bu ağıl dırnaq arasına alınandan sonra ona xitab edənlər adətən eşidilmir. Bu azmış kimi, hələ olmazın iftiralarına, təhqirlərinə məruz qalırlar. Odur ki, susdum. Bəlli idi ki, məsələnin aydınlaşması üçün sayılı günlər kifayətdir. Elə də oldu. Amma acınacaqlısı burasındadır ki, QMİ bu barədə açıqlama verəndən sonra yenə dini cameənin bir hissəsi “lənət sindromu”na mübtəla oldu. Çünki... Düzdür, ağıl yenə də dırnaq arasında idi. Şeyxin belə bir söz verməsinin mümkünsüzlüyünü düşünməyənlər sonradan yenə də dərin düşüncələrə qərq olmadan QMİ sədrini verilməyən sözə xəyanətdə suçladılar. Nə deyim, vallah. Hərə bir ağıl sahibidir da...

P.S. Yeri gəlmişkən. Ağılın son zamanlar “zülmə” məruz qalmasına rəğmən, həyatım boyu özünə ağılsız və axmaq deyən insana rast gəlmədim...

P.P.S. Deyirəm, bu yazıdan sonra çoxsaylı “titullarıma” yəqin daha biri – “QMİ agenti” də əlavə olunacaq. Amma incimirəm, qətiyyən. Axı bəziləri üçün ağıl dırnaq arasındadır.