İyirmi ilin söhbətidir. Amma o hadisə sanki dünən baş verib, bütün təfərrüatlarını xatırlayıram. Qəbələnin səfalı guşələrinin birində idik. Hər tərəf gül-çiçək, meşə. Bir sözlə, şəhər adamı üçün əsl ekzotika. Birdən yaşı 60-ı haqlamış qadın əlini ətəyində dayandığımız təpənin yamacına uzadaraq saçı-saqqalı ağarmış həyat yoldaşına dedi: “Bir bax e, necə gözəl çiçəkdir”.

Düzü, o çiçəyin ətrafı bürüyən eyni çiçəklərdən nə ilə fərqləndiyini o zaman anlamadım. Amma ağsaqqalın bu sözlərdən sonrakı davranışını heç başa düşmədim onda. Kişi çevrilərək bir qədər bizdən kənara çəkildi. Sonra döndü, çiçəyə baxdı və... İlahi, bu 60 yaşlı qoca sanki qanadlandı! O, sürətlə qaçaraq təpəyə dırmanmağa başladı. Yüksəklik artdıqca, kişinin sürəti azalırdı. Budur, o tam dayandı. Müvazinətini qorumağa çalışdı. Amma... Düzü, bilmirəm, ora qaçaraq dırmananda sürəti daha çox idi, yoxsa təpənin yamacından aşağı yuvarlananda. Hamı bir an şok yaşadı. Kimi “ay aman!” dedi, kimi “ay mama!”. Yalnız ağsaqqal təmkinini pozmadı. Uşaqlıq və gənclik illərini kənddə, at belində keçirən birisi üçün bu elə də böyük zərbə deyildi. Hətta 60 yaşında belə. Üst-başını təmizlədi, heç nə olmamış kimi yenidən geri addımladı. Hər şey aydın idi. Çiçək canını belə asanlıqla qurtara bilməyəcəkdi.

Hamı onu bu fikrindən daşındırmağa çalışdı (onu da deyim ki, aramızda elə ən yaşlısı o idi). Ancaq kişi heç kimə əhəmiyyət vermirdi. Atasının xasiyyətinə yaxşı bələd olan oğlu tez anasının qoluna girib pıçıldadı: “Ay ma, niyə dinmirsən e? De ki, o çiçəyi istəmirəm də!”. Yayın istisinə rəğmən başına bağladığı yaylığın altından kənara çıxan ağ tellərini əli ilə yerinə qaytaran ağbirçək isə, sanki gəncin sözlərini eşitmirdi. Dodaqlarına, çöhrəsinə qəribə bir təbəssüm qonmuşdu. Amma, yox, bu təbəssüm də deyildi. Elə bir vüqarla, fərəhlə yenidən start götürməyə hazırlaşan ömür-gün yoldaşına baxırdı ki! Nə düşünürdü o dəqiqələrdə? Bəlkə artıq heç vaxt geri qaytara bilməyəcəyi gəncliyini yada salırdı?

Ağsaqqal artıq çiçəyə baxmadı. Yenə bir söz demədən irəli yürüdü. Qaçdı, qaçdı, qaçdı... Metrlər, santimetrlər... Artıq dayandı, son qüvvəsini toplayıb əlini irəli uzatdı... Qopardı! Amma bu dəfə yıxılmadı, ehmalca aşağı düşdü. Həyat yoldaşına yaxınlaşdı, çiçəyi uzatdı: “Al... Bunu deyirdin?”. Səsində cüssəsi ilə tam tərs mütənasib təşkil edən o qədər mülayimlik, mehribanlıq, şəfqət var idi ki! Qadın bir söz demədi, elə yavaşca başını tərpətdi, təsdiqlədi. O zaman onun gözlərinin nə üçün yaşardığını anlamırdım. Amma bu 20 il əvvəl idi. İndi isə...

Bu hadisəni nəql edərək vaxtınızı almağımın səbəbi nostalji hisslərə qapılmaq, gəncliyimi xatırlamaq deyil. Qətiyyən. Qarşıdan martın 8-i gəlir. Məqsədim bu tarixin islami, bəşəri, siyasi və sair çalarlarını təhlil etmək də deyil. Buna dair hər kəsin öz mövqeyi, öz arqumentləri var. Sadəcə olaraq demək istəyirəm ki, yuxarıda qeyd etdiyim hadisə martın 8-də baş verməmişdi. Buna xüsusi diqqət! Centlmen, əsl kişi olmaq üçün ilin hansısa gününü gözləmək lazım deyil. Ömür-gün yoldaşına, anaya, bacıya, qız övladına məhəbbəti, hörməti, ülvi hissləri çatdırmaq, onların qeydinə qalmaq üçün xüsusi bir göstərişə, təqvimin vərəqinin qırmızı rəngə boyanmasına da ehtiyac yoxdur. Bu bizim ər, ata, qardaş, övlad borcumuzdur. Biz bu borcla mükəlləfik. Özü də ildə bir gün yox, Allahın bizə bəxş etdiyi bütün günlərdə.

Belə. Mənim 20 il bundan öncə Qəbələdə baş verənlərdən aldığım dərs ərz etdiklərimdən ibarətdir ki, onu da siz əzizlərlə bölüşdüm. Vəssalam.

P.S. Martın 8-ni bayram kimi qəbul edən bütün xanımları təbrik edirəm. Martın 8-ni bayram kimi qəbul edən xanımlara da, qəbul etməyənlərə də qadın üçün ən önəmli olan – ailə səadəti, anlayan və anlada bilən ömür-gün yoldaşı diləyirəm...

P.P.S. Bir məqamı da qeyd etməyi özümə borc bilirəm. Mənə Qəbələdə insanlıq dərsini keçən o iki gözəl şəxsiyyətə Allah rəhmət eləsin...