Tez-tez eşidirik - “hər işdə bir xeyir var”. Amma bəzən bu xeyri tapmaq, görmək müşkülə çevrilir. Məsələn, vəhhabi təxəyyülü, vəhhabi fitnəsi. Nə kimi faydası oldu? Burda fayda axtarışına çıxan əvvəlcədən fiaskoya məhkum deyilmi?

Bu faydanı görmək üçün etiraf etməliyik: vəhhabi ideologiyası geniş yayılmağa başlayandan sonra ənənəvi məzhəblərin ardıclıları istər-istəməz onlara ünvanlanan ittihamlara cavab vermək, bir daha vərdiş halını almış davranışlarına İslam prizmasından nəzər salmaq məcburiyyətində qaldılar. Və bəlli oldu ki, bəzi məsələlərdə həqiqətən də şəriətin tələbləri pozulurmuş. Götürək elə vəhhabilərin şirk adlandırdıqları müqəddəs məzarların və məkanların ziyarətini. Hələ indi də bəzi müsəlmanlar ziyarət ədəblərini kifayət qədər mənimsəməyib, hələ indi də Bibi-heybət, Nardaran, Mir Mövsüm ağa ziyarətgahlarına gedib orda uyuyan övliyalara Allahın sifətlərini nisbət verənlər var. Ancaq bununla belə, məhz vəhhabilərin mütəmadi ideoloji hücumlarından sonra müəyyən mənada geri dönüş oldu. İnsanlarımız düşünməyə başladılar, dualarında, ziyarət zamanı davranışlarında daha diqqətli oldular.

Yaxud götürək son zamanlar dəb düşmüş quraniliyi. Aydın məsələdir ki, bu cərəyan yolunu azmış bir firqədir və bu azğınlığı sübuta yetirmək üçün böyük üləma olmağa ehtiyac yoxdur: 3-4 tutarlı sual kifayətdir ki, hər şey üzə çıxsın. Yaxşı, bəs bu quraniliyin bizə faydası nədədir? Zənnimizcə, bu məsələdə də müsəlmanlara bir ismarıc, oyanışa bir dəvət var. Etiraf edək ki, məhz quranilərin “Quran bizə kifayətdir” iddiasından sonra dindarların əksəriyyəti nəhayət ki, Quranı yalnız gözəl avazla oxumaqla kifayətlənməyərək onun mənasına da varmağa başladılar.

Ümumiyyətlə, qəribə tendensiya hələ də müşahidə edilməkdədir: müsəlmanlar Quran oxumaqdan, onun ayələri üzərində düşünməkdən ehtiyatlanırlar. Bir sual da meydana gələndə “mənlik deyil, bunu alimlər bilər” deyərək yaxalarını kənara çəkirlər. Əzizim, axı bu Quranı Allah sənə göndərib, xitablardan da görürsən bunu – “ey iman gətirənlər!” Axı Allah “ey müctəhidlər”, “ey alimlər”, “ey üləmalar” xitabından deyil, məhz “ey iman gətirənlər”dən istifadə edir. Sən niyə qərara aldın ki, Quran sənlik deyil? Anlamırsan, bilmirsən, - zəhmət çək öyrən, bilənlərdən soruş.

Quranilərin ənənəvi məzhəb nümayəndələrinə ünvanladıqları əsas ittiham da elə bundan ibarətdir: “Siz Quranı bir kənara qoyub Müqəddəs kəlamları adi insanların yazdıqları kitablarla əvəzlədiniz”. Bəlkə düz demirlər? Bəlkə səhv iraddır? Bu gün Azərbaycanın müxtəlif guşələrində nə qədər Quranı gözəl avazla oxumağı öyrənən tələbə var?! Fəqət, proses bununla da bitir. “Sizin ən xeyirliniz Quran öyrənən və öyrədəndir” hədisinə beyət edən kəslər niyə düşünmür ki, bu Quranı axı anlamaq da lazımdır?! Bu Quran bizim gündəlik həyatımıza işıq saçan çıraqdır, onu incələmədən, anlamadan necə yaşamaq olar?..

Yəqin ki, bu və buna bənzər suallar ətrafında düşünmək hər bir müsəlmana faydalı olar. Bəzi şeyləri unudanda və ya yanlış dəyərləndirəndə Allah bizə bunları müxtəlif yollarla bəyan edəcək, şübhəsiz. Əsas odur ki, bu ismarıcları düzgün anlayıb qiymətləndirək.