Kərbəla faciəsi elə bir hadisədir ki, inancından və məzhəbindən asılı olmayaraq hər bir vicdanlı insan Peyğəmbərin (s) əziz nəvəsi və tərəfdarlarının qətlini ürək ağrısı ilə xatırlayır, imam Hüseyn (ə) və digər şəhidlərin qatillərinə lənət oxuyur. Bu gün dəyərli oxucularımıza ilahiyyatçı Əlixan Musayevin Aşura faciəsi haqqında məqaləsini təqdim edirik.

Aşura günü

Aşura günü – Muhərrəm ayının 10-u – Peyğəmbərimizin (s) əziz və reyhanqoxulu nəvəsi, hər bir müsəlmanın çox sevdiyi İmam Hüseyn əleyhissəlam Allah yolunda şəhid ol­muşdur. İmam Hüseynin (ə) başına gəlmiş bu müsibət İslam tari­xinin ən kədərli hadisələrindən biridir. Bu xüsusda böyük tabiinlərdən olmuş İbn Sirin de­mişdir: “Yəhya[1] əley­hissəlamdan sonra göylər Hüseyndən başqa heç kəsin ölümünə ağlama­mış­dır.”[2] Bu hadisə həm də gələcək nəsillər üçün bir məktəbdir ki, İslama bağlan­maq və bu dində sıx birləşmək zərurətini bildirir. İmam Hüseyn (ə) da məhz belə düşünüb və belə yaşayan insan­lardan olmuşdur. Onu sevən insanlar da onun kimi dinə layi­qincə xidmət edib müsəlmanların birliyinə çalışmalıdır­lar.

Bu faciə barədə İbn Teymiyyə belə demişdir: “Hüseyn ibn Əli Aşura günü qətlə yetirilmişdir. Onu, həddini aşmış zalım bir tayfa qətlə yetirmişdir. Allah Həmzəyə, Cəfərə, Əli ibn Əbu Talibə və digərilərinə şəhidlik nəsib edib onların hörmə­tini ucalt­dığı kimi, Hüseynə də şəhid olmağı nəsib edib onun hör­mə­tini ucaltmışdır. Uca Allah bu minvalla onun məqa­­mını və dərəcəsini yüksəltmişdir. O da, qar­daşı Həsən də Cənnətdəki cavanların ən hörmətlisi ola­caqlar. Əlbət­tə ki, yüksək məqama ancaq sınaqlardan keçə-keçə nail olmaq olar. Peyğəmbərdən (s): “İnsanlar­dan ən çox kimlər sınağa çəkilir?”- deyə soruşduqda o demişdir: “İnsanlar arasın­da ən çox sınağa çəkilənlər peyğəmbər­lər, sonra əməlisa­lehlər, sonra da əməllərin­də onlara oxşa­yanlardır. Hər kəs imanına görə sınağa çəkilər. Əgər adam dinində möh­kəm olarsa, əlbəttə ki, başına gələn müsibətlər də çoxalar. Yox əgər zəif olarsa, onda imanı­na görə imtahana çəkilər. Möminin xətaları azaldıqca başına gələn müsibətlər də artar...”[3]

“Aşura günü Allah Hüseynə (ə) şəhid olmağı nəsib et­mək­lə onun hör­mə­tini ucaltmış, onu qətlə yetirənləri, habelə bu işdə on­lara köməklik göstərənləri və bundan məmnun qalan­ları isə alçaltmış­dır. Hüseyn möminlərə gözəl nümunə ol­muş­dur. O da, qardaşı Həsən də Cənnətdəki cavanla­rın ən hörmətlisi olacaqlar. Həsən və Hüseyn İslam iz­zəti al­tında tərbiyə almış, üstəlik Uca Allah Peyğəmbə­rin (s) bu iki nəvəsini daha yüksəklərə ucaltmaq üçün onlara şəhid olmağı nəsib etmişdir. Hüseynin qətlə yeti­rilməsi, həqi­qətən də, böyük bir müsibətdir...”[4]

Həqiqətən də, insanın dünyada ikən, qulağı eşidə-eşidə Allahın Peyğəmbəri (s) tərəfindən Cənnətlə müj­dələnməsi böyük uğur və əvəzolunmaz bir nemətdir. Bu isə ancaq müstəsna in­sanlara nəsib olmuşdur. Peyğəmbərin (s) sevim­li nəvəsi Hüseyn də belələrindən olmuşdur. Xoş onun halına! Bir dəfə Pey­ğəmbər (s) Hüseyni göstərib de­mişdir: “Kim Cənnət­dəki cavanla­rın ən hör­mətlisini gör­mək istəyirsə, buna baxsın.”[5]

İmam Hüseyn (ə) hələ körpə ikən onun Kərbəlada şəhid olacağı barədə Peyğəmbərə (s) xəbər verilmişdi. Ənəs ibn Malikin rəvayət etdiyi hədisdə deyilir ki, bir dəfə yağış mələyi Pey­ğəmbərin (s) yanına gəlmək üçün izn istədi və Pey­ğəmbər (s) öz zöv­cəsinə: “Ey Ummu Sələmə, heç kəsi ya­nı­ma burax­ma!”- deyə buyurdu. Bu vaxt Hü­seyn qaça-qaça gə­lib Peyğəm­bərin (s) qucağına hoppandı və atılıb-düşmə­yə baş­ladı. Peyğəm­bər (s) onu bağrına basıb öp­dü. Onda mə­lək soruşdu: “Sən onu sevirsən?” Pey­ğəmbər (s): “Bəli!”- de­yə cavab verdi. Mələk dedi: “Təəssüf ki, sənin üm­mətin onu qətlə yetirəcək. İstəyirsən­sə, onun qətlə ye­ti­riləcə­yi yeri sənə göstərim.” Peyğəmbər (s): “Bəli!”- deyə cavab ver­dikdə, mələk ona qırmızı torpağı göstərdi.” Sabit əl-Bunani demişdir: “O yer Kərbəla idi.”[6]

İmam Hüseyn (ə) Allah yolunda şəhid olmuşdur. Şəhidlər haqqında isə Uca Allah Qurani Kərimdə belə buyurur: “Allah yolunda öldürü­lən­ləri əsla ölmüş sanma. Əksi­nə, on­lar diridir­lər, özlə­rinin Rəbbi yanında onla­ra ruzi ve­rilir. Onlar Allahın Öz lüt­fün­dən on­lara ver­di­yi nemət­lərə se­vi­nir, ar­xala­rınca gəlib hələ on­la­ra çat­­ma­mış kəs­lərin heç bir qor­xu ilə qar­şılaşmaya­caqları­na və onla­rın kədərlən­mə­yə­cəkləri­nə fə­rəh­lə­nirlər. Onlar Allahın nemə­ti­nə, lütf­kar­lı­ğına, həm də Alla­hın mö­min­lərin mü­­kafatını he­çə çı­xarmayacağına se­vinirlər”[7]

Kərbəla faciəsi

Hicrətin 60-cı ilində İraq əhli Hüseynin Yezid ibn Müaviyəyə be­yət[8] etmədiyindən xəbər tutduqda Hüsey­nin (ə) yanına nümayəndələr və məktublar göndərib yalnız ona beyət edəcəklərini, Yezi­di, onun atasını yox, məhz Əlini (ə) və onun övladlarını istədiklərini bildirdilər. Bu ərə­fədə Hüseynə (ə) beş yüzdən artıq məktub gəlmişdi. Belə olduqda həzrəti Hüseyn iş­ləri yoluna qoymaq, bu haqda ona ətraflı məlumat göndərmək məqsədilə öz əmisi oğlu Muslim ibn Əqili onların yanına göndərdi. Muslim ibn Əqil dostları – Abdurrəhman ibn Abdullah əl-Ərhəbi, Qeys ibn Mishər əs-Səydavi və İmarə ibn Ubeyd əs-Səluli ilə birlikdə Kufəyə yollandı. Mədinəyə yetişdikdə Muslim özlərinə iki bələdçi tutdu. Yolda üzləşdikləri çətinliklərdən dolayı Muslim Hüsey­nə (ə) məktub yazıb geri qayıtmaq üçün izn istədi, lakin Hüseyn (ə) buna razılıq vermədi və israr edib ondan Kufəyə getməyini tələb etdi.[9] Muslim Kufəyə gəlib çatdıqda Mux­tar ibn Əbu Ubeydin evində qonaq qaldı. Lakin ibn Ziya­dın Kufəyə gəldiyini eşitdikdə Hani ibn Urvanın evinə getdi. Nəhayət, Muslim camaatın Hüseynə (ə) beyət etmək istədiyini yəqin etdi. Beləliklə, on iki min nəfər Hüseynə (ə) sadiq qalacaq­larını bildirmək məqsədilə Hani ibn Urva­nın evində Muslimə beyət etdi­lər. Beyətdən sonra Muslim ibn Əqil Hüseynə (ə) mək­tub göndərdi. Mək­tubda deyilirdi: “Bunlar yalan danışmır­lar. Kufəlilərin hamısı sənin tərə­fin­dədir. Məktubum sənə çatan kimi durma gəl!” Bu söz­lər­dən sonra Hüseyn (ə) Kufə əhlinə belə bir məktub yazdı: “Mən əhli-beytimdən etibar elədiyim əmim oğlunu sizin yanınıza göndərmişdim ki, sizin fikrinizi öy­rənib mə­nə bir xəbər yollasın. O da sizin eyni fikirdə olduğunuzu mənə bildirdi. İnşallah mən də sizə qovuşa­cağam.”[10]

Bu beyətdən xəbər tutan Kufə valisi Nomən ibn Bə­şir əl-Ənsari vəziyyətin gərginləşəcəyini başa düşdü və camaatın qarşısına çıxıb belə bir xütbə verdi:

– Allahdan qorxun, ey Allahın qulları! Fitnə-fəsad törətməkdən və firqələrə bölünməkdən çəkinin! Çünki belə  hadisələrdə kişilər öldürülür, qan su yerinə axır və kimlərinsə varı-dövləti qəsb edilir. Mənə gəlincə, bilin ki, mənə qarşı vuruşmayanlarla mən vuruşmayacağam, mənə hücum etməyənə mən hücum etməyəcəyəm. Ha­belə sizinlə dilləşməyəcəyəm və sizə sataşmayacağam. Həmçinin heç kəsə nifrət bəsləməyəcəyəm, heç kəsin ba­rəsində pis zənn etməyəcəyəm və heç kəsi ittiham etmə­yəcəyəm. Yox əgər mənə pis münasibət göstərsəniz, be­yətdən boyun qaçırsanız və əmirə müxalif olsanız, bi­lin ki, Özündən başqa məbud olmayan Allaha and olsun ki, qılıncımı götürüb son nəfəsədək sizinlə vuruşacağam.”[11]

Əməvilərdən Abdullah ibn Muslim əl-Həd­rəmi bu xütbəni eşidəndən sonra Nomən ibn Bəşi­rin yanına gəlib ona etirazını bildirdi və dedi: “Belə xüt­bə iradəsi zəif olan­lara məxsusdur. Sən onlara öz gücü­nü göstərməlisən”. La­kin Nomən ibn Bəşir  onun bu təklifini rədd etdi.[12]

Nomənin bu mövqeyi Yezidin xoşuna gəlmədi və onu tutduğu vəzifədən azad etdi, yerinə də Ubeydullah ibn Ziyadı təyin etdi, üstəlik ona belə bir məktub yazdı: “Adamlarım mənə xəbər göndərmişlər ki, ibn Əqil Ku­fədə camaatı başına yığmış və müsəlmanları parçalamaq fikrinə düşmüşdür. Məktubum sənə çatan kimi Kufə əhli­nin yanına get və onlardan ibn Əqili sənə təslim etməyi tələb et. Onun qarşısını almaq üçün əlindən gələni et....”[13] Məktub ibn Ziyada çatan kimi o, qardaşı Osmanı öz yeri­nə (Bəsrəyə) vali təyin etdi, sonra da özü ilə bir dəstə adam götürüb Kufəyə yollandı.[14] Ubeydullah ibn Ziyad Kufəyə gəldikdən sonra öz casuslarını hər tərəfə yollayıb Muslim ibn Əqil barəsində xəbər toplamağa başladı. O, Şam əhlin­dən olan Məqəl adlı birisinə üç min dirhəm verib dedi: “Al bu pulu, get Muslim ibn Əqili tap!” Mə­qəl pulu götü­rüb məscidə gedib Müslimi camaatdan soruşmağa başladı. Nəhayət, o, Mus­lim ibn Əqi­li tapdı və onun məclisində iştirak etmək ona müyəssər oldu. O, axşama qədər məclisdə oturub oradakı söhbətləri dinlədi, sonra da Ubeydullah ibn Ziyadın yanı­na gedib onların məq­sədlərini ona bildirdi. Beləliklə, ibn Ziyad Muslimin Ha­ni ibn Urva­nın evində qaldığını, öz tərəfdar­ları ilə məhz orada yığışdıqlarını öyrəndi.[15] Bun­dan sonra ibn Ziyad Muhəmməd ibn Əşəsi və Əsma ibn Xaricəni yanına çağ­ırıb onlardan Hani barədə xəbər aldı. Sonra on­lar­dan Hanini onun yanına gətirməyi tələb etdi. Onlar da Hani­nin yanına gedib onu ibn Ziyadın yanına gətirdilər. İbn Ziyad onu görəndə dedi: “Sən Muslim ibn Əqili öz evinə gətirmisən, üstəlik camaatı da ora yığmısan ki, ona beyət etsinlər?!” Hani əvvəl dedi ki: “Mən belə bir iş tut­mamışam və bunlardan xəbərim yoxdur”. Onda ibn Zi­yad Məqəli çağırtdırdı. Məqəl onun yanına daxil olduqda ibn Ziyad Haniyə dedi: “Bunu tanıyırsan?” Hani bu ada­mın casus olduğunu anladıqda ibn Ziyada dedi: “Düz de­yirsiniz, ya əmir. Amma mən Muslimi evimə dəvət et­məmişdim, onun hansı yolla mənim evimə gəldiyindən də xəbərim yoxdur. İzn ver gedim onu evimdən çıxar­dım!” İbn Zi­yad dedi: “Xeyr, sən onu mənim yanıma gətirmə­lisən.” Hani dedi: “Qonağımı sənə təslim etmək mənə yaraşar­mı? Val­lahi, mən bunu etməyəcəyəm”. İbn Ziyad əlində­ki ağacla Haninin üzünə vurdu və onun üz-gözünü al-qana boyadı, sonra da onu zindana atdırdı.[16]

Muslim ibn Əqil Haninin ələ keçdiyindən xəbər tut­duqda beyət edən adamların hamısını bir yerə topladı. Bu minvalla kufəlilərdən dörd min nəfər onun ətrafına toplaşdı. Muslim dörd minlik ordu ilə ibn Ziyadın qəsri­nə yaxınlaşdı və onu mühasirəyə aldı. Bundan xəbər tu­tan Ubeydul­lah ibn Ziyad kufəlilərin ziyalılarını onların qarşısına çıxartdı. Ziyalılar onları Şam ordusu ilə qorxut­mağa başla­dılar, üstə­lik şirnikləndirdilər də. Hətta beyət edənlərin qadınları da məsələyə müdaxilə edib Muslim­dən uzaq durmağı onlara nəsihət edirdilər. Bu təhdidlər­dən və vədlər­dən son­ra camaat Muslimin ətrafından dağılışıb getməyə başladı və axırda onun yanında cəmi üç yüz nəfər adam qaldı. Günba­tana yaxın isə artıq Mus­lim ibn Əqil tək qalmışdı.[17] Bundan sonra Muslim ibn Əqil bir qadının evində sığınacaq tapdı. Lakin qadının oğlunun xəyanəti nəticəsində onun yerini ibn Ziyad bildi. İbn Zi­yad da öz adamlarını onun dalınca göndərdi. İbn Ziya­dın adam­ları Muslimi tutub aparanda o ağlamağa başla­dı. İbn Ziyadın adamları ona: “Sənin kimi adam gərək ağla­ma­sın”- deyəndə, Muslim dedi: “Vallahi, mən özü­mə görə ağlamıram. Mən Kufəyə üz tutmuş Hüseynə (ə) və onun əhli-beytinə görə ağlayıram”. Bunu deyəndən son­ra Mus­­lim Muhəmməd ibn Əşəsdən Hüseynə (ə) mək­tub göndər­mək üçün izn istədi. Muhəmməd də İyas ibn Ab­bası yanına çağırıb Muslimin məktubunu Hüsey­nə çat­dırma­ğı ona tapşırdı. Məktubda deyi­lirdi:

– (Ya Hüseyn!) Ailənlə birgə geri qayıt! Qoy kufəli­lər səni aldat­masın! Çünki onlar sənə də, mənə də yalan söyləmişlər. Yalan­çının isə qəti qərarı ola bilməz!”[18]

Bundan sonra Muslimi ibn Ziyadın yanına gətirdi­lər və ibn Ziyad ona: “Mən səni edam edəcəyəm”- dedi.  Muslim dedi: “Elə isə izn ver yaxınlarıma vəsiyyət edim.” İbn Ziyad ona izn verdikdən sonra o, ibn Ziyadın yanın­da oturan Ömər ibn Səd ibn Əbu Vəqqası bir kənara çəkib dedi: “Ey Ömər! Kufəlilərdən birisinə mə­nim yeddi yüz dirhəm borcum var, bunu ödəyə bilərsən­sə, ödə.[19] Mən öləndən sonra meyidimi Hüseynə (ə) gön­dər...” Ömər onun dediklərini ibn Ziyada bildirdi və ibn Ziyad buna etiraz etmədi. Sonra Muslimi edam etmək üçün onu qəs­rin kəl­ləsinə qaldırdılar. Qalxa-qalxa o, “Allahu Əkbər”,[20] “Lə ilahə illəllah”,[21] “Sübhanəllah”,[22] “Əstəğfirul­lah”[23] de­yir və belə dua edirdi: “Allahım, bizimlə bizi aldadan və bizi qoyub qaçan tayfa arasında Sən Özün hökm ver!” Nəha­yət, qəsrin kəl­ləsinə çatdıqda Bəkir ibn Həm­ran adlı biri­si onun boynu­nu vurdu, başını bədənindən ayırdı. Beləliklə də, Ərafa günü Muslim ibn Əqili qətlə yetirdilər.[24]

Buna rəğmən sərtürəkli, əzazil, zalım ibn Ziyadın ürəyi soyumadı, üstəlik Hani ibn Urvanın qətlinə də hökm verdi. Hanini bazara gətirib qəbiləsinin gözü qabağında edam etdilər. Sonra hər ikisinin cəsədini bazarın girəcə­yi­nə, insanların gözü önünə asdılar. Bun­dan sonra Mus­limə kömək edən daha iki nəfəri də edam­ edib həmin yerdən asdılar.[25]

Hicrətin 60-cı ilində tərviyə günü (zilhiccənin 8-i) Hüseyn öz yaxınları və altmışa yaxın kufəli ilə Məkkə­dən yola düşdü. Onun bu fik­rindən xəbər tutan Amr ibn Səid ibn As vəziyyətin gərginləşəcəyini başa düşüb öz adamlarını onun yanına göndərdi. Onlar Hüseyni (ə) bu fi­kirdən daşınmağa çağırsa­lar da, Hüseyn onların dedik­lə­rini qəbul etmədi. Nəha­yət, Hüseyn əhli-beyti ilə birgə İraqa yollandı. Hüseyn Məkkədən çıxdıqdan sonra Mər­van ibn əl-Həkəm ibn Ziyada məktub yazdı. Məktubda deyilirdi:

– Hüseyn ibn Əli sənin yanına gəlir. Biləsən, o, Fati­mənin oğlu Hüseyndir, Fatimə də Rəsulullahın  qızıdır. Vallahi ki, Hüseyn bizim üçün hamıdan əzizdir. Bax, nəf­sinə uyub elə iş tutmayasan ki, camaat sənə tənə vur­sun və gələcək nəsillər bundan danışsın. Vəssəlamu aley­kum![26]

Amr ibn Səid ibn As da öz məktubunda ibn Ziya­da belə nəsihət etmişdi:

– Hüseyn sənin yanına gəlir. Nəbadə onunla kobud rəftar edəsən.[27]

Hüseyn yolda Zatu İrq deyilən bir yerdə Fərəzdəq adlı məşhur şairə rast gəldi. Hüseyn ondan kufəlilərin ba­rəsində soruşdu. Fərəzdəq ona kufəlilərin sözlərinin üs­tündə duran adamlar olmadıqlarını bildirdi. Hüseyn ona kufəlilərin yazdıqları məktubları göstərəndə Fərəz­dəq de­di: “Onlar səni qoyub qaçacaqlar. Getmə ora! (Biləsən,) sən qəlbləri (zahirən) səninlə olan, əlləri isə sə­nin əleyhinə qalxacaq bir tayfanın yanına gedirsən.”[28]

Hüseynin Kufəyə gəlişindən xəbər tutmuş ibn Zi­yad onun qarşısını almaq üçün tədbir görməyə başladı. Əv­vəlcə öz tərəfdarlarını bir yerə yığdı. Sonra onlara Hüseyni dəs­təkləyən hər kəsi tutub onun yanına gətir­məyi əmr et­di. Belə etməklə ibn Ziyad Hüseynin kufəli­lərlə bütün əla­qə­lərini kəsmək niyyətində idi.[29]

Hüseyn Haciz deyilən yerə gəlib çatdıqda kufəlilərə bir məktub yazdı və onu Qeys ibn Səydavi ilə Kufəyə yolladı. Lakin Qeys Qadisiyyəyə gəlib çatdıqda Huseyn ibn Təmim öz adam­ları ilə birgə onun qabağını kəsdilər və onu tutub ibn Ziyadın yanına göndər­dilər. O da dərhal onu edam et­dirdi.[30] Sonra Hü­seyn başqa bir adamını Muslimin yanına göndərdi. İbn Ziyad onu da tutub öldürdü. Bədəvilər Hüseynə xə­bər verdilər ki, ibn Ziyadın əsgər­ləri heç kəsi Kufəyə burax­mır və heç kəsə də Kufədən çıxmağa izn vermirlər. Nəhayət, o, Muslim ibn Əqilin və Hani ibn Urvanın öl­dürüldüyündən, üstəlik kufəlilərin ona xəya­nət etdiklə­rindən xəbər tutduqda ət­ra­fındakıla­ra dedi: “Kim çıxıb getmək istəyirsə, qoy get­sin”. Kufəli­lər o saat dağılışıb getdilər, yanında qalanlar isə ona dedilər: “Səni and ve­ririk Allaha, qayıt geri. Kufə­də heç kəs sənə kö­mək et­məyəcək, heç kəs səni dəstək­ləmə­yəcək, əksinə, qorxu­ruq onlar sənin əleyhinə çıxsın­lar.”[31]

Hüseyn hələ yola düşmək istəyərkən bəzi səhabələr və yaxınları ona Məkkədən çıxmamağı nəsihət et­mişdilər.

İbn Ömər, İbn Abbas, Abdulla ibn Zubeyr, Əbu Səid Xüdri, qardaşı Məhəmməd Hənəfiyyə, əmisi oğlu Abdulla ibn Cəfər ibn Əbu Talib, Əbu Bəkr ibn Abdurrəhman ibn əl-Haris, Abdullah ibn Muti və başqaları İmam Hüseyni kufəlilərə etibar etməməyə, Kufəyə getməməyə çağırırdılar.

Lakin imam Hüseyn düşünürdü ki, əməvilər Allahın hökmü ilə hökm etməmiş, Peyğəmbərə müxalif olmuş və raşidi xəlifələrin yolundan kənara çıxmış, şura ilə de­yil, varisliklə hakimiyyətə gəlmişlər. Düşünürdü ki, bu işi həll etmək onun borcudur və o, bu məsələdə susma­malı, haqqı deməlidir. Düşünürdü ki, kufəliləri başına yığsa haqq-ədaləti bərqərar edəcək. Bütün bunlardan belə nəticə çıxır ki, imam Hüseyn hakimiyyətə qarşı çıx­mamış, əksinə, buraxılan səhvləri düzəltmək istəmiş­dir. Allah da düz yolda olanları və düzgünlüyə can atan­ları ucaltmış, onları dillər əzbəri etmiş və onlara Cənnəti nəsib etmişdir, zalımları isə alçaldıb müsibətlərə düçar etmişdir.

Hüseyn öz yaxınları ilə birlikdə gəlib Şərafa çatdıq­da Hur ibn Yezidin baş­çılıq etdiyi min atlı ilə qarşılaşdı. Hüseyn Hurdan geri qayıtmağı xahiş etdi. Lakin Hur əm­rə tabe olduğunu bildirdi və onlara Kufəyə getməyi buyur­du. Hüseyn bundan imtina edib Şama üz tutdu. Hur onla­rı müşayiət etdi.

Onlar Kərbə­laya yetişdikdə Ömər ibn Sədin, Şimr ibn zil-Cövşənin və Huseyn ibn Təmimin başçılıq etdiyi dörd minlik ordu ilə qarşılaşdı­lar. Əslində, bu ordu dey­ləmlərə[32] qarşı təchiz edilmişdi, lakin sonradan ibn Ziyad Ömərə xəbər göndərib ordunu Hüseynə qarşı çe­virməyi əmr etmişdi. Əvvəlcə Ömər bundan imtina etmiş, lakin ibn Ziyad ona hədə-qorxu gəldikdən, evini yandıraca­ğını, özünü də edam etdirəcəyini söylədikdən sonra Ömər əmrə tabe olub onun buyruğunu yerinə yetirmiş­di.[33] Nə­hayət, Hüseyn Taf deyilən yerə çatdıqda Ömərin or­du­su onları mühasirəyə aldı. Hüseyn or­dunun onlara xətər toxunduracağını hiss etdikdə onlara üç şeydən biri­ni seçməyi təklif etdi; ya onu Yezidin yanına aparsınlar, ya Məkkəyə qayıtmağa imkan versinlər, ya da müsəl­manla­rın qaldığı istehkamlardan birində qərar tutsun.[34] İbn Zi­yad az qalmışdı ki, Hüseynin bu təklifini qəbul edib onu Yezidin yanına göndərsin, lakin Şimr ibn zil-Cö­vşən bu­na etirazını bildirib dedi: “Xeyr! Gə­rək o, sə­nin hökmü­nü qəbul etsin.” Bu xəbər Hüseynə çatdıqda o de­di: “Xeyr, vallahi, mən heç vaxt ibn Ziyadın hakimiy­yə­tini qəbul edən deyiləm”. Sonra o, yanındakılara: “Siz azad­sınız, gedə bilərsiniz”- dedi, onlar isə ona Allah yolunda şəhid olanadək vuruşacaq­larını bildirdilər. [35]

(İbn Ziyadın sərkərdələrindən olan) Hur ibn Ye­zid Şimrin etirazından xəbər tutduqda dedi: “Axı, niyə bun­­ların təklifini qəbul etmirsiniz?! Vallahi ki, əgər türklər və ya deyləm­lər sizə belə bir təklif etsəydilər, çarəsiz qa­lıb onu qəbul edərdiniz.” Onlar (Hurrun sözlərinə) mə­həl qoy­mayıb Hüseyndən ibn Ziyadın hakimiyyətinə bo­yun əy­məyi tələb etdilər. Onda Hur atını sürüb Hüsey­nin və onun tərəfdarlarının yanına gəldi. Hamı onun onlarla vuruşacağını güman edirdi. Lakin Hur onlara yaxınlaş­dıqda qalxanını tərsinə çevirib onlara salam ver­di və əks hucuma keçib ibn Ziyadın adamları ilə döyüş­məyə baş­ladı. Hur onlardan iki nəfəri öldürdükdən son­ra özü də şəhid oldu. Allah ona rəhmət eləsin![36]

Bu döyüşdə Hüseynin tərəfdarlarının hamısı onu müdafiə edərək şəhid oldu. Allah onların hamısından razı olsun! Axırda imam Hüseyn tək qaldı. (Bu yaşında) o çox şücaətlə vuruşurdu. Lakin çoxluq ona qalib gəldi. Kufə­lilərdən hər kəs istəyirdi ki, onu başqa birisi qətlə yetir­sin, heç kəs cürət edib Peyğəmbərin nəvəsi­nə yaxın­laşmırdı. Nəhayət, Şimr bağırdı: “Vay sizin halını­za! Nə gözləyirsiniz?!” Onda Sinan ibn Ənəs ən-Nəxəi əlindəki nizəni əvvəlcə Hüseynin boğazına, sonra da köksünə sancdı. Hüseyn yerə yıxıldıqdan sonra onlar onu əhatəyə alıb qanına qəltan etdi­lər və başını bədənin­dən ayır­dılar. Sonra onun başını ibn Ziyada göndərdilər. Allah onların hamısının cəzasını versin![37]

Onları hicrətin 61-ci ilində, aşura günü (Məhərrəm ayının 10-u) cümə günü qətlə yetirdilər. Hüseyn əleyhis­səlam əlli altı yaşında şəhid oldu. Hüseynlə birgə bu dö­yüşdə yetmiş iki nəfər də şəhid oldu (bir çox mənbələrə görə isə 130 nəfərdən artıq – red.).

Əlbəttə ki, bu, çox kədərli və üzücü bir hadisədir. Heç şübhəsiz ki, Hüseyni və onun tərəfdarlarını qətlə yetirənlərin hamısı ziyana uğramış və Allahın qəzəbinə düçar olmuşlar. Hüseyn və onunla birlikdə vuruşanlar isə şəhid olmuş, Allahın rəhmətinə qovuşmuş və Onun razılığını qazanmışlar.[38] Allah onlara rəhmət eləsin!

İmam Hüseyn (ə) haqqında deyilən bəzi şeirlər

Haqqı deyən bu adam yolmuza nur saçırdı,

Kərbəlada vuruldu çölün düzündə qaldı.

Allah əcrini versin, ey Peyğəmbər nəvəsi,

Ziyana uğramayan, nəvələrin nəvəsi!

Sanki möhkəm dağ idin daldalanırdım sənə,

Sən qayğımı çəkirdin, din öyrədirdin mənə.

Sənsən yetimə baxan dilənçiyə pay verən,

Əl açan hər yoxsula himayədarlıq edən. [39]

Məhşərə gətrilərkən Hüseyni öldürənlər,

Nə üzlə babasından şəfaət diləyərlər?![40]

Bazarda Haninin boynun vurdular,[41]

Onu zəfəran tək qanına boyadılar.

Əzəldən, Peyğəmbərin davamçısıydı,

Həm comərd, həm də ki, çox məğrur idi.

Hüseynin hörməti yüksəlir ancaq,

Buna heyran qalır, hər yüksək, alçaq.

Şəhidliklə onun izzəti artdı,

Beləcə, bu igid kamına çatdı.[42]

Bax, qovuşdu Hüseyn, xeyirxahlara,

Həm mömin, həm də ki, pak insanlara.

Məsləkli[43] olmağı Hüseyndən öyrən,

Sən də Hüseyn tək comərd olginən.

Analardı doğan gün işığını,[44]

Qiymətli daş-qaşın parıltısını.[45]

Haşimini[46] tovlayıb hiylə qurdular,

Taf dedikləri yerdə onu vurdular.

Baxdım Peyğəmbərin, əhli-beytinə,

Acıdım onların aqibətinə.

Can-ciyərlərimiz, çox əzildilər,

Fəqət müsibətə sinə gərdilər.

Rahiblər[47] Allaha, ibadət etməz,

İbadət etsə də, xeyrini görməz.

Qeys[48] harınladı, həddini aşdı,

Bizə əl qaldırdı, bir az da azdı.

Qanımıza bulandı, zalımın əli,

Beləcə, puç oldu onun əməli.

Məgər görmürsən ki, torpaq zarıyır,

Hüseynin ölmünə, ellər ağlayır?[49]