“Bəziləri dini suallarla ərəb dilini az-çox bilən adi insanlara müraciət edirlər” - ilahiyyatçı

Oktyabrın 21-də müqəddəs Quranı Azərbaycan dilinə tərcümə edən Nəriman Qasımoğlu saytların birinin oxucularının dini sahədə bəzi suallarını cavablandırıb. O,  “Hicabla bağlı, “Söhbət abırlı geyinməkdən gedir” demişdiniz. Yenə bu fikirdəsinizmi?” sualına, “Müqəddəs kitabımızda “hicab” sözünün baş örtüyünə heç bir dəxli yoxdur” cavab verib. Məsələyə aydınlıq gətirmək üçün ilahiyyatçı Mirhəmid Məmmədova müraciət etdik.

- Ümumiyyətlə, İslam dinində vacib əhəmiyyət kəsb edən bu cür sualları bu sahədə mütəxəssis olmayan birinə vermək nə dərəcədə düzgündür?

- Bu adam dini sahədə biliklər üzrə mütəxəssis deyil. Ölkəmizdə bəzi adamlar həkim əvəzinə falçıya və ya sınıqçıya müraciət etdiyi kimi bəziləri də dini zəmində olan suallarla ərəb dilini az-çox bilən adi insanlara müraciət edirlər. Bu da cəmiyyətdə çaşqınlıq yaradır. Məsələn, mənim bir sürücü dostum var. Əslən ərəbdir və ərəb dili onun ana dili olduğu üçün bu dili mükəmməl bilir və orta məktəbi də “qırmızı diplom”la bitirib. Lakin bu o demək deyil ki, o, dini məsələləri, şəri hökmləri və Qurani-Kərimin təfsirini bilir.

- Nəriman Qasımoğlunun hicabla bağlı cavabına münasibətiniz necədir, həqiqətənmi hicab baş örtüyü sayılmır?

Bu şəxs hicabın vacib olmasını buyuran ayə barəsində deyir ki, bu ayədə baş örtüyünün vacibliyindən söz getmir. Amma məsələ burasındadır ki, bu fakt Quranda bir neçə yerdə qeyd olunub. Bunlardan biri “Nur” surəsinin 30-31-ci ayələrində vurğulanır. Sözügedən ayədə bir tərəfdən Allah-Təala kişilərə buyurur ki, gözlərinizi örtün, digər tərəfdən də buyurur ki, eyib yerlərinizi örtün. 31-ci ayədə isə qadınlara həm gözlərini, həm də eyib yerlərini örtmələrindən əlavə, “zinət yerləri olan boyun, boğaz, qol, ayaq və s. yerlərini də naməhrəmlərdən örtmələri” buyurulur. Ayənin təfsirində fərqli baxışlar var. Ayədə qadınlara xitabən “xumurahunnə” ifadəsi ilə müraciət edilir. “Xumur” baş örtüyünə deyilir. Baş örtüyünün İslam dinində olub-olmamamsı mübahisə predmeti deyil. Çünki bütün cəmiyyətlərdə baş örtüyü olub və indi də var, istər yəhudilikdə olsun, istərsə də xristianlıqda.

Xristianlıqda baş örtüsü

İslam dinində, sözsüz ki, örtük vardır; hətta Quran qadınlara bu örtüklərini sinələrinin üstünə salmağı buyurur (Nur surəsi, 31-ci ayə). Bu ayənin təfsirindən də başa düşülür ki, onsuz da qadınların başlarında örtük var, amma Quran qadınlardan boyunları və sinələri də görünməsin deyə boyunlarını və sinələrini də örtmələrini istəyir. Ayənin davamında qadının kimlərin yanında örtüksüz gəzə biləcəkləri qeyd olunur.

Bundan başqa, bəziləri fikriləşirlər ki, Allahın Əhzab surəsinin 53-cü ayəsindəki “hicab” əmri yalnız peyğəmbərin qadınlarına aiddi. Ayədə buyurulur ki, peyğəmbərlərin qadınları ilə danışarkən kişilər örtüyün (hicab) arxasından danışsınlar. Amma burada diqqət yetiriləsi bir yer var ki, Allah buyurur ki, bu, həm sizin, həm də qadınların qəlblərinə təmizlik bəxş edər. Bu o deməkdir ki, bilavəsitə açıq-saçıq ünsiyyət həm qadınların, həm də kişilərin qəlblərinə çirkinlik gətirər. Bu, həm də kişilərin fikrində və zehnində hər hansısa bir fəsada meyllik yaradan məsələdir. Düzdür, bu ayə peyğəmbərlərin qadınları ilə bağlı nazil edilən ayədir, lakin kişilərlə bağlı toxunulan məsələ isə umumi bir məsələdir ki, bu vasitə ilə kişilərin qəlbləri təmiz və pak qalacaq. Bu surənin 55-ci ayəsində isə Allah həm peyğəmbərin, həm də digər insanların qadınlarına kimlərlə açıq şəkildə, yəni örtüksüz danışmağa icazə verildikləri qeyd olunur: “Onlara (Peyğəmbərin və möminlərin övrətlərinə) ataları, oğulları, qardaşları, qardaşlarının oğulları, bacılarının oğulları, öz (müsəlman) qadınları, sahib olduqları kölə və cariyələr barədə (onlara görünmək, onlarla söhbət etmək xüsusunda) heç bir günah yoxdur. (Siz ey qadınlar!) Allahdan qorxun! (Onun sizə buyurduqlarına əməl edin!) Şübhəsiz ki, Allah hər şeyə şahiddir!”

Nəriman Qasımoğlunun dediyi kimi, əgər hicab örtük deyilsə və ya hicab vacib deyilsə, o zaman Allah niyə buyurur ki, övladlarınızın, atalarınızın, qardaşlarınızın yanında açıq geyinə bilərsiniz? Məgər Qurana əsasən İslam Peyğəmbəri (s) bizə bir nümunə olmalı deyil ki?!

Allah Əhzab surəsinin 53-cü ayəsində peyğəmbər qadınlarına deyir ki, əgər örtüklü olsasnız, bu, sizin qəlbinizə təmizlik bəxş edər. Məgər digər qadınlar məsumdurlar ki, onlara şamil olmasın?! Nəriman Qasımoğlunun dedikləri ilə razılaşsaq, onda belə çıxır, peyğəmbər qadınları (nəuzu billah) günah edərlər, amma digərləri yox?! Xeyr, Allahın Quranda örtüklü halda gəzməyi və yalnız müəyyən qism insanlar arasında açıq gəzməyi icazə verməsi hər bir dövr üçün və hər bir qadına şamildir.

- Bəs ümumiyyətlə qadının hicabda olasının hikməti nədir?

- Müsəlmanların qəbul etdiyi örtük məsələsi iki təməl üzərində qurulmuşdur. Bunlardan birincisi qadınların öz təmizliyini, paklığını, iffətlərini qorumalarıdır. Quran da bu məsələyə toxunur. Əhzab surəsinin 59-cu ayəsində buyurulur ki, “Ya Peyğəmbər! Zövcələrinə, qızlarına və möminlərin qadınlarına de ki, evdən çıxdıqda örtüklərini örtsünlər. Bu onların tanınması və onlara əziyyət verilməməsi üçün daha münasibdir. Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!”. Burada əziyyət kişilərin qadınlara pis fikirlərlə yanaşması və pis gözlərlə baxmasıdır ki, bu da qadınların narahatçılığına səbəb olacaqdır.

İkincisi isə bundan ibarətdir ki, qadınların örtüyü kişilərin qəlblərinin təmiz qalmasına gətirib çıxarır. Onları fəsad törədəcək fikirlərə aparmır.