Gün.Az-ın İslam Konfransı Gənclər Forumunun Avrasiya Beynəlxalq Şurasının sədri Elçin Əskərovla müsahibəsi:

Məhhərrəm ayı, xüsusilə də “Aşura günü” necə qeyd olunmalıdır?

- Tarixən Məhərrəm ayı müsəlmanların həyatında matəm ayı kimi yadda qalıb. İmam Hüseynin öz tərəfdarlarından ibarət kiçik bir qrupla Kərbəla düzündə şəhid olması hadisəsi Azərbaycanda da əsrlər boyu qeyd olunur. Dünyanın qabaqcıl İslam alimləri də həmişə qeyd ediblər ki, “Aşura günü”nə yanaşmada diqqət məsələnin mahiyyətinə yönəlməlidir. Bilirik ki, İmam Hüseyn zülmə, ədalətsizliyə qarşı üsyan qaldırıb. Zalım hökmdar kimi tanınmış Yezidin hakimiyyətini tanımadı, qeyri-bərabər döyüşdə belə təslim olmadı.

Alimlər hesab edirlər ki, ilk növbədə bu hadisənin tarixi yaşadılmalıdır. Düzdür, bu tarixi yaşatmaq üçün mərasimlər keçirilir, mərsiyyələr oxunur, lakin hələ də, bir çox hallarda insanlar məsələnin mahiyyətini unudurlar. “Aşura”nın yaşadılması bir gün qeyd edib qalan günlər İmam Hüseyn yoluna uyğun gəlməyən həyat yaşamaqla olmur. Bu şəhadət məsələsini tarixdə yaşatmaq, hadisənin tarixini öyrənib İmam Hüseyni anlamaq lazımdır.

Mənim fikrim budur və alimlər də bildirirlər ki, İslam ilk növbədə insanın əxlaqını düzəltməyə gəlib. Əxlaq da ərəb dilində “xülq” sözündən yaranıb, insanın mənəvi keyfiyyətlərini ehtiva edir. Səxavət, doğruluq, rəhmdillik, qəhrəmanlıq hamısı ruhun keyfiyyətləridir. Qurani-Kərimdə də Allah peyğəmbərimizə deyir ki, onu insanların ruhunu, əxlaqını kamilləşdirmək üçün göndərib.

- “Aşura” mərasimlərində zəncir döymə, qola qara parça bağlamaq, baş yarma və digər özünə işgəncə halları İslamda necə qəbul edilir?

- Ümumiyyətlə, zəncir döymə və baş yarma halları düzgün deyil və İslamda xoş qarşılanmır. Həmçinin qola qara parça bağlamaq halları da dinə yad olan ünsürlərdir.

İnsanın özünə işgəncə verməsi Allah tərəfindən rədd olunur. Unutmayaq ki, bu din insanlara məhz insanların özləri üçün göndərilib. İslam əxlaqı da tələb edir ki, əza və işgəncədən əvvəl məsələnin mahiyyətini düşünüb hadisədən ibrət alasan.

Xeyir-şər mərasimlərinə gəldikdə isə, bu ay matəm ayıdır, tarixən belə olub və belə də davam etməsini məqbul hesab edirəm.

- Bəzən İslam şəhidləri ilə Vətən şəhidləri müqayisə olunur, qarşı-qarşıya qoyulur. Buna münasibətiniz necədir, bu müqayisələr nə dərəcədə düzgündür?

- Şəhid şəhiddir. Tarix boyu belə sayılıb, alimlər də belə deyiblər. İslama görə, Allah yolunda gedən döyüşlərdə həlak olan müsəlmanlara şəhid deyilir.

Və Vətən uğrunda döyüşmək, onu qorumaq da İslamda əsas şərtlərdən biridir. Əgər desək ki, Vətən uğrunda döyüşənlərə şəhadət düşmür, o zaman gərək hamımız qaçaq döyüşdən. Bəs o zaman necə olar?

Din şəhidləri ilə Vətən şəhidlərini müqayisə etmək düzgün deyil, çünki tarix boyu istər dini, istərsə də milli amildən haqsızlığa məruz qalarkən mübarizə aparılıb və bu mübarizədə şəhidlər olub. Allah heç bir əməli əvəzsiz qoymur.

Ola bilər ki, kimlərsə fərd olaraq şəhidləri dindarlığa görə müqayisə edirlər, lakin dini hökmlər belə müqayisə qəbul etmir. Əgər kimsə öz canını Vətəni, həmvətənləri yolunda fəda edirsə, şübhəsiz ki, onun əməlləri Allah qatında mükafatlandırılacaq.

İslam insanları həmişə müsbət cəhətlərə yönəldib, o cümlədən ailəsini, millətini, dövlətini sevməyə və qorumağa.

Rüfət Əhmədzadə
Gün.Az