Bir neçə gün öncə Fələstin BMT-nin Elm, Təhsil və Mədəniyyət Komissiyasına (YUNESKO) üzv seçildi. Lakin bu, bir sıra ölkələri qıcıqlandırdı. ABŞ və Kanada artıq YUNESKO-ya maliyyə yardımlarını kəsdiklərini bəyan ediblər.

Bu yazıda oxuculara YUNESKO haqda bir az ətraflı məlumat verəcəyik.

YUNESKO (UNESCO — United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) BMT-nin Elm, Təhsil və Mədəniyyət üzrə ümumdünya təşkilatıdır. 16 noyabr 1945-ci ildə yaradılıb, mərkəzi qərargahı Fransanın paytaxtı Parisdə yerləşir. Təşkilatın tərkibinə dünyanın müxtəlif hissələrində yerləşmiş 67 büro və altbölmələr daxildir. YUNESKO məqsədini proqramının birinci maddəsində belə açıqlayar: "UNESCO, beynəlxalq əməkdaşlığa söykənən, elm, mədəniyyət və təhsil yolu ilə dünyamızın sülh və təhlükəsizliyini qorumaq məqsədiylə qurulub".



YUNESKO-nun Nizamnaməsi 1945-ci ildə London konfransında qəbul edilib, 4 noyabr 1946-cı ildə qüvvəyə minib. Hal-hazırda 191 ölkə bu təşkilatın üzvüdür.



YUNESKO-nun əsas məqsədi – irqindən, cinsindən, dilindən və dinindən asılı olmayaraq təhsil, elm və mədəniyyət sahələri üzrə xalqların əməkdaşlığını genişləndirmək yolu ilə sülhün və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə kömək etməkdir.



1972-ci ildə YUNESKO tərəfindən "Ümumdünya Mədəni və Təbii İrsin Qorunması haqqında Konvensiya " qəbul edilib.



Mərkəzi Parisdə olan və Ümumi Konfrans, İcra Şurası, Katiblik olmaqla üç ali orqanı olan YUNESKO təhsil, elm və mədəniyyət sahələrindəki məqsədlərini, özünə üzv olan hər dövlətdə qurulan Milli Komissiyalar vasitəsilə reallaşdırmağa çalışır.



Üzv dövlətlərin nümayəndələrindən ibarət olan Ümumi Konfrans 1946-1953 illər arasında hər il, 1954-dən bəri iki ildən bir toplaşır. Bu vaxta qədər 26 Ümumi Konfrans keçirilib. Ümumi Konfrans, Təşkilatın ən səlahiyyətli orqanı olaraq İcra Şurası üzvlərini və Baş Direktoru seçir, YUNESKO-nun iş proqramlarını qəbul edir və büdcəni təsdiq edir.

İndiyədək YUNESKO-da 10 baş direktor olub. Bunlar:

Julian Huxley (1946-1948, Böyük Britaniya)

Jaima Torres Bodes (1948-1952, Meksika)

John Taylor (1952-1952, ABŞ)

Luther Evans (1953-1958, ABŞ)

Vittorino Veronese (1958-1961, İtaliya)

Rene Maheu (1962-1974, Fransa)

Amadou Mahtar Mbow (Senegal, 1974-cü və 1980-ci illərdə seçilib)

Federico Mayor (İspaniya, 1987-ci ildə və 1993-cü illərdə seçilib)

Koichiro Matsuura (Yaponiya) (1999 və 2004-cü illərdə seçilib)

2009-cu ildən - İrina Bokovadır (Bolqarıstan).



Azərbaycan Respublikası 3 iyun 1992-ci ildə UNESCO-ya üzv qəbul edilib. Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva YUNESKO-nun xoşməramlı səfiridir.



Hazırladı: Rza KAMİL/Deyerler.org/