İstiğfar nədir, tövbədən nə ilə fərqlənir və istiğfarın hansı şərtləri var?

İstiğfar - ərəb dilindən tərcümədə “bağışlanmaq diləmək” mənasını verir. İnsanın günahlarını bağışlatdırmaq üçün Allaha yalvarmasına və Ondan mərhəmət diləməsinə istiğfar de¬yirlər. Tövbə ilə istiğfarın əsas fərqi budur ki, tövbəni insan yalnız özündən ötrü edə bilər. Amma istiğfar başqalarının haqqında da mümkün¬dür. Yəni başqa adamın günah¬larının bağışlanması üçün də Allaha dua et¬mək olar.

Həzrət Mühəmməd Peyğəmbər (s) hər məclisi istiğfarla bitirərdi. Hədislərdə deyilir ki, istiğfar etmək ruzini artırar. Namazda istiğfar etmək günahları silər. İstiğfarın ən geniş yayılmış şəkli belədir: “Əstəğfirullahə rəbbi və ətubü ileyh”. Yəni “Rəbbimdən günahlarımın bağışlanmasını diləyir və Onun hüzurunda tövbə edirəm”.

Bir nəfər İmam Əlinin (ə) yanında öz günahlarının bağışlanması üçün “əstəğfirullah” dedi, amma bu sözü saymazyana və ağızucu söylədi.  İmam buyurdu:  “İstiğfarın nə olduğunu bilirsənmi? İstiğfar yüksək məqamlı insanlara məxsus olan bir əməldir. Onun 6 mərtəbəsi var. İstiğfarın birinci mərtəbəsi keçmiş günahdan peşman olmaqdır. İkincisi, həmin günaha bir daha qayıtmamaq qərarına gəlməkdir. Üçüncüsü, öhdəndə gü¬nah olmadığı vəziyyətdə Allaha qovuşa bil¬mək üçün camaatın haqqını özünə qaytar¬maqdır. Dördüncüsü, sənə vacib olan, amma yerinə yetirmədiyin hər bir əməli (ibadəti) icra etməkdir. Beşincisi, bədənində haram¬dan yaranmış əti hüzn və kədərlə əritmək¬dir; ta ki, dəri sümüyə yapışsın və onun yerinə təzə ət gəlsin. Altıncısı, günahın şirinliyini daddığın kimi, ibadətin əziyyətini də dadmağındır. Yalnız belə olan halda “əstəğfirullah” deyə bilərsən” (Nəhcül-bəlağə, 409-cu hikmətli kəlam).