Hər il Məhərrəm ayında şiə müsəlmanlar Kərbəla şəhərində İmam Hüseyninin məzarını və bu ölkənin digər şəhərlərində müqəddəs yerləri ziyarət etmək üçün İraqa səfər edirlər.

Son illər azərbaycanlılar arasında da Məhərrəm ayında Kərbəla ziyarətinə gedənlərin sayı artıb. Bu il yanvarın 27-də İraqın Samirə şəhərində baş verən terror hadisəsində Azərbaycan vətəndaşı olan zəvvarların zərər çəkməsi - bir nəfərin həlak olması, ikisinin yaralanması isə bu ziyarətin təşkili ilə bağlı müəyyən suallar ortaya çıxarıb. İraqın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Ərşad İsmayıl Ömərin azərbaycanlı zəvvarlara saxta möhürlə viza verilməsi barədə mətbuata açıqlaması bu məsələdə qaranlıq məqamların olması ilə bağlı fikirləri bir qədər də qüvvətləndirib. APA-nın araşdırması nəticəsində bu məsələdə həqiqətən də qaranlıq nüansların olduğu üzə çıxıb.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Elxan Poloxov APA-ya açıqlamasında deyib ki, dövlət Azərbaycan vətəndaşlarının xarici ölkələrə səfər etməsini məhdudlaşdırmır: "Azərbaycanda İraq səfirliyi fəaliyyət göstərir. Onlar ölkələrinə səfərləri qanuni şəkildə təşkil edirlər. Azərbaycan isə öz vətəndaşlarına hansısa xarici ölkəyə, o cümlədən də İraqa səfər etməyə qadağa qoya bilməz". E. Poloxov qeyd edib ki, Azərbaycanın İordaniyadakı səfirliyi bu hadisə ilə bağlı müvafiq işləri həyata keçirib.

İraqın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Ərşad İsmayıl Ömər da APA-ya təmsil etdiyi ölkəyə səfər etmək istəyən Azərbaycan vətəndaşlarına heç bir məhdudiyyət qoyulmadığını bildirib: "Qrup şəkilində viza almaq istəyənlər üçün problem yaradılmır. Qaydaya görə, İraqa səfər etmək istəyən vətəndaşın sənədləri bizim Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən müsbət qəbul olunduqda səfirlik viza verir. Fərdi qaydada müraciət edənlər üçün də məhdudiyyət yaradılmır. Lakin İraqda vəziyyətin təhlükəli olması barədə səfərə getmək istəyənlərə xəbərdarlıq edilir". Diplomat deyib ki, əslində ziyarəti təşkil edən şirkətlər zəvvarların təhlükəsizliyinə məsuliyyət daşıyırlar: "Yanvarın 27-də baş verən hadisədə zərər çəkən qrup üzvlərinin vizanı haradan aldıqları araşdırılıb. Məlum olub ki, "Mütəvəkkil" şirkəti tərəfindən verilən vizanın alındığı qurum kimi İraqın Azərbaycandakı səfirliyi göstərilib. Lakin biz bu vizanı verməmişik. Artıq İraq dövləti həmin şirkətlə bağlı lazımi tədbirlər görməyə başlayıb ".

Samirə şəhərində terror aktının şahidi olan Maştağa kənd Cümə Məscidinin axundu Hacı Seyidağa Məmmədov isə APA-ya açıqlamasında ziyarətə gedənlərin sənədlərinin saxta olması haqda deyilənləri ciddi qəbul etmədiyini deyib. O bildirib ki, bu günə qədər bir neçə dəfə Kərbəlanı ayrı-ayrı qrupların tərkibində ziyarət edib: "Mən bu qrupun rəhbəri olmamışam. Lakin kəndin axundu kimi belə məsələlərdə insanların yanında olmaq məcburiyyətində qalmışam. Onu deyə bilərəm ki, sənədlərin saxta olması haqda deyilənlərə inanmıram. Çünki bu qədər insani saxta sənədlə İraqa aparmağa heç kim cürət etməz".

Hacı Seyidağa Məmmədov yanvarın 27-də şahidi olduğu hadisəni isə belə nəql edib: "Kazımiyyə şəhərindən Samirəyə gedirdik. Azərbaycanlı zəvvarların sayı 40-45 nəfər olardı. Avtobus kortejində İrandan olan zəvvarların da avtobusu vardı. Qəfildən avtobus kortejinə yaxınlaşan avtomobildən atəş açmağa başladılar. Dəhşətli mənzərə idi. Nə baş verdiyini bilmədim. Terrorçular avtobusları atəşə tutandan sonra qaçdılar. Hadisə nəticəsində iranlılarla yanaşı, bizim zəvvarlardan da bir nəfər öldü, ikisi isə yaralandı. Hələ də hadisənin təsirindən çıxa bilməmişik".

Bir müddət öncə Kərbəla ziyarətində olan, adının çəkilməsini istəməyən Azərbaycan vətəndaşı isə APA-ya bildirib ki, ziyarətə gedən Azərbaycan vətəndaşlarının İraqa getməsində qanundan kənar məqamlar axtarmaq düzgün deyil. Çünki Azərbaycandan Kərbəlaya, Samirəyə, Nəcəfə və digər müqəddəs yerlərə səfər edənlərin sənədləri qaydasında olmasa, onlar İraqın dövlət sərhədindən ölkəyə daxil olmalarına imkan verilməz: "Ziyarətlər qrup şəkilində həyata keçirildiyindən hər qrupda zəvvarların sayı 30-40 nəfər olur. Əvvəlcə ziyarətə getmək istəyənlərin müvafiq sənədləri "Kərbəla yolları" şirkəti vasitəsilə İraqa göndərilir. Bir ay müddətinə İraqdan ziyarətə getmək istəyənlərin hər birinin adına rəsmi dəvətnamə gəlir. Bundan sonra İraqın Azərbaycandakı və ya İrandakı səfirliyindən viza alınır. İraqda isə ziyarəti təşkil edən turist şirkətinin nümayəndələri zəvvarları sərhəddə qarşılayıb, ziyarəti təşkil edirlər".

"Kərbəla yolları" şirkətinin Bakıdakı Məhəmməd adlı nümayəndəsi isə deyib ki, təmsil etdiyi şirkət zəvvarların Kərbəlaya səfər etməsi prosesində birbaşa rol oynamır: "Sadəcə "Kərbəla yolları" şirkəti İraqda ziyarəti təşkil edən turist firmaları haqqında ziyarətə getmək istəyənlərə məlumat verir. Biz yalnız təyyarə bileti satırıq. İraqda isə ziyarəti, əsasən "Mütəvəkkil" və "Aksar" şirkətləri həyata keçirir. Zəvvarlar vizanı almaq üçün 15 gün öncə müraciət edirlər. Viza ya İraqın Azərbaycandakı, ya da İrandakı səfirliyindən alınır. Səfər zamanı adıçəkilən şirkətin nümayəndələri ziyarəti təşkil edirlər. İraqa birbaşa təyyarə reysi yoxdur. Ona görə də biz İraqa gedənlər üçün Suriyaya, Birləşmiş Ərəb Əmirliyinə təyyarə biletləri satırıq. Amma əvvəlcədən də zəvvarlar İraqdakı təhlükədən xəbərdar edilir". O, Azərbaycanda dövlət qeydiyyatından keçdiklərini də söyləyib.

"Kərbəla yolları" şirkətinin qeydiyyatı ilə bağlı APA-nın Vergilər Nazirliyinə ünvanladığı sorğuya cavab olaraq isə bildirilib ki, adıçəkilən qurum "Kərbəla yolları" Turizm MMC olaraq qeydiyyata alınıb. Nazirlikdən o da qeyd olunub ki, adıçəkilən şirkətin turizm sektorunda fəaliyyət göstərməsi üçün Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən lisenziyası olub-olmaması ilə bağlı onlarda hər hansı məlumat yoxdur.

Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin mətbuat katibi Zöhrə Əliyeva isə APA-ya bildirib ki, "Kərbəla yolları" Turizm MMC-nin fəaliyyəti barədə nazirliyə bu günə qədər məlumat daxil olmayıb. Həmin şirkətin turizm sektorunda fəaliyyətini qanunsuz olduğunu deyən Z. Əliyeva qeyd edib ki, həmin qurum Mədəniyyət və Turizm Nazirliyindən lisenziya almayıb: "Yəni onun turizm sektorunda hər hansı fəaliyyəti Azərbaycan qanunları ilə yolverilməzdir". O, məsələ ilə hüquq-mühafizə orqanlarının məşğul olacağına ümid etdiyini də söyləyib.

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin xarici əlaqələr şöbəsinin müdiri Müqəddəs Payızov isə APA-ya deyib ki, təmsil etdiyi qurum Kərbəla və İraqdakı digər müqəddəs yerlərə ziyarəti təşkil etmir: "İraq dövləti ziyarətə gedənlərə təhlükəsizlik təminatı verə bilmədiyi üçün biz həmin ölkəyə zəvvar göndərə bilmirik. Hətta bir müddət öncə İraqın müvafiq qurumu ilə ziyarət səfərləri ilə bağlı müqavilə məsələsi gündəmə gəlmişdi. Amma Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi İraqda tam sabitliyin təmin olunacağı günü gözləyir". M. Payızov onu da qeyd edib ki, ziyarəti təşkil edən qurumların Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi ilə heç bir bağlılığı yoxdur: "Bu gün İraqa səfərlər qrup şəkilində əsasən fərdlər və kiçik turist şirkətləri tərəfindən həyata keçirilir. Əlbəttə, Azərbaycan vətəndaşlarının orada terrora məruz qalması bizi də narahat edir. Digər tərəfdən isə İraq səfirliyindən viza alıb bu ölkəyə səfər etmək istəyənlərə hər hansı qadağa tətbiq edə bilmərik".

Məsələyə aydınlıq gətirilməsi üçün Azərbaycanlı zəvvarların Kərbəla ziyarətini getmələrini təşkil İraqda fəaliyyət göstərən "Mütəvəkkil" şirkəti ilə əlaqə saxlamaq isə mümkün olmayıb.

Xatırladaq ki, yanvarın 27-də İraqın Samirə şəhərində azərbaycanlı zəvvarlar silahlı hücuma məruz qalıblar. Nəticədə Azərbaycan vətəndaşları Maştağa sakini, 1994-cü il təvəllüdlü Leyla Əhmədova həlak olub, 1986-cı ildə anadan olan Müşfiq Abdullayev və 1975-ci il təvəllüdlü Nüşabə Nəzərova isə yaralanıb. Yaralılar Bağdadın Kazımiyyə rayonundakı xəstəxanalardan birinə yerləşdirilib, sonra isə mehmanxanaya köçürülüblər. Terror aktı zamanı dünyasını dəyişən Leyla Əhmədova Nəcəf şəhərində dəfn olunub.